277 
-- alleen als er afwijkingen van den normalen toestand voorkomen, 
zon die gelijktijdige aanraking kunnen plaats grijpen, maar dan zon 
ook op andere plaatsen die afwijking door een tegengestelde vervangen 
worden. De aanname van opboopingen komt eveneens neder op 
afwijkingen uit den normalen stand en ik wil nu beproeven aan 
te toonen, dat de vergrooting van a bij grootere dichtheden reeds 
volgt, bij de onderstelling dat de toestandsverdeeling volkomen nor- 
maal is. 
En ik wil ze daarin zoeken, dat, naarmate de dichtheid toeneemt, 
een grooter aantal molekulen gelijktijdige raking bezit. De krachts- 
functie voor de aantrekking der molekulen is niet bekend, en ik 
heb bij de opstelling der toestandsvergelijking ingezien, dat men ze 
niet behoeft te kennen. Voor stoffelijke punten en voor molekulen 
in betrekkelijk groot volume kan de resulteerende aantrekking onder 
o 
den vorm gebracht worden dien ik gekozen heb nl. — . A posteriori 
v 2 
vond ik door vergelijking van de capillaire constante met de constante 
van den molekulairdruk, dat de aantrekking alleen bij den stoot der 
molekulen tegen elkander schijnt te bestaan (zie Con tin uitat pag. 110). 
Neemt men dit als volkomen juist aan, dan volgt daaruit dat als 
de afstand der molekulen zoo groot is dat nimmer dubbele raking 
plaats heeft de waarde van a gelijk blijft, maar dat f er “vergrooting 
van a zal gevonden worden als die dubbele raking bestaat. Is dat 
niet geheel waar dan zal de volgende berekening slechts een bena- 
dering zijn. De gedachte, dat de botsingen der molekulen nauw met 
de attractie samenhangen, die ter aangehaalde plaatse uitgedrukt is, 
zal dus hier gebezigd worden om die vergrooting van a te berekenen. 
Teekenen wij 3 evengroote cirkels, bolvormige moleknlen 
voorstellende, met een straal = r. De twee eerste cirkels, die 
hun middelpunt even hoog hebben, en van elkander verwijderd 
zijn op een afstand gelijk 2r -f-' l (/ <j 2?’) ; de derde cirkel, het 
van boven naar beneden bewegende molekuul voorstellende. 
Nu wij voor een oogenblik onderstellen, dat dit derde molekuul 
juist halverwege de molekulen A en B zich beweegt, en de 
afstand dezer molekulen 2 X — = 1 <C is, zal het beide mole- 
kulen volkomen tegelijkertijd aanraken. Er ontstaat dan een drie- 
hoek, waarvan het middelpunt van het derde molekuul de top is. 
De hoogte PO is 
