punten van een raster innemen, bij welke rangschikking de mole- 
culen niet meer als afzonderlijke deeltjes voorkomen, zoodat het 
begrip molecuul voor de vaste stof een fundamenteele wijziging zou 
ondergaan, want men ziet on middellijk in, dat bij deze opvatting 
elke vaste phase, zoowel in physischen als in chemisehen zin te 
beschouwen zou zijn als één groot molecuul. 
2. Het valt den chemicus onmiddellijk op, dat, daar de krachten, 
die b.v. tusschen Na en Cl-atomen in de vaste phase optreden toch 
zeker iets met de valentie hebben uit te staan, uit het model, dat 
door Bragg voor vast NaCl is ontworpen, zou volgen, dat Na evenals 
Cl zeswaardig is. Dit feit is vooral daarom zoo opmerkelijk, omdat 
er groote waarde aan wordt gehecht, dat uit het model voor diamant 
de vierwaardigheid van het koolstofatoom zou volgen. 
Ook het model dat door Bragg voor calcium-carbonaat gegeven 
is, voert tot merkwaardige conclusies. Uit dit model blijkt n.1., dat 
elk Ca-atoom door zes zuurstofatomen omringd is, terwijl de afstand 
tusschen de middelpunten van Ca en O kleiner is dan die tusschen 
Ca en C. Langs de ribben van den kalkspaatrhomboëder heerscht 
geen chemische kracht, want er is toch van chemische zijde alle 
reden, in CaC0 3 geen binding tussehen Ca en C, maar wel tusschen 
Ca en O aan te nemen. Nu zou men afgaande op de afstanden in 
het model van Bragg C0 8 -groepen kunnen onderscheiden ; het 
merkwaardige is dan echter, dat elk Ca-atoom telkens met één 
O-atoom van zes C0 3 groepen zou samenhangen, terwijl men toch 
verwachten zou, dat elk Ca-atoom met twee zuurstofatomen van 
dezelfde C0 8 -groep gebonden zou zijn. Deze opmerkingen zijn dan 
ook voldoende om te laten zien, dat dit model met ons valentie- 
begrip niet te vereenigen is. 
Dit bezwaar kunnen wij nog aldus toelichten. In het beeld, door 
de Bragg’s van de vaste stof gegeven, worden volkomen genegeerd 
de overwegingen die hebben geleid tot de stellige overtuiging , dat 
de atomen in het molecuul gebonden zijn door krachten, die door 
hun localen aard en door hun bepaald aantal zijn gekarakteriseerd. 
Zoo schrijft Boltzmann ') ,,Wir erklaren die Existenz der aus zwei 
Atomen zusammengesetzten Moleküle durch eine, zwischen den 
Atomen thatige anziehende Kraft, welche wir die chemische Anzie- 
hung nennen. Die Thatsachen der chemischen Valenz oder Wertigkeit 
machen es wahrscheinlich, dass die chemische Anziehung keineswegs 
einfach eine Funktion der Entfernung der Mittelpunkte der Atoine 
ist, dass sie viel mehr bloss an verhaltnissmassig kleine Bezirke 
! ) Yorlesungen über Gastheorie II 177. 
