346 
De proefopstelling is in fig. 3 in beeld gebracht. In de kolf A 
bevond zich het mengsel van Br en J. 0 is een tensimeter met sterk 
zwavelzuur. De verdere opstelling E tot M dient om de dampspan- 
ning der halogenen zooveel mogelijk met luchtdruk te kornpenseeren, 
zoodat de zwavelzuur-manometer slechts een gering drukverschil 
aantoont. De kompensatiedruk wordt afgelezen op den gesloten kwik- 
manometer L, die van een spiegelglas-schaal voorzien is, waardoor 
aflezing tot 0.1 mm. mogelijk is. E is een lange caoutchouc-slang, 
die het mogelijk maakt den tensimeter in vertikalen stand in en uit 
den thermostaat T te brengen. 
Een proef werd aldus uitgevoerd. Door de aanvankelijk open buis 
D werden achtereenvolgens afgemeten hoeveelheden Br en J met een 
langen trechter in A gebracht, de ingebrachte hoeveelheden werden 
door weging van den tensimeter vastgesteld. Vervolgens werd bij D 
een kapiilairbuis aangesmolten, daarna het kolfje A verwarmd, totdat 
het mengsel geheel of bijna geheel gesmolten was. Vervolgens werd 
de tensi meterbol langzaam afgekoeld tot —79° (in het DEWAR-glas N) 
en de tensimeter horizontaal geplaatst, zoodat het zwavelzuur in de 
bollen C liep. Halogeendamp werd met een waterstraalluehtpompje 
weggezogen en daarna de kapillaire buis bij D verbonden met P. 
Q is een lange kalkbuis ter bescherming der oliekapselpomp R. De 
geheele apparatuur werd nu luchtledig gezogen, daarna de kapillair 
bij D afgesmolten en de tensimeter na geleidelijk opwarmen in den 
thermostaat T gebracht. Intusschen was zooveel lucht toegelaten in 
de rechter helft der apparatuur, dat de zwavelzuurmanometer slechts 
een klein drukverschil aanwees. Dit geschiedde door middel van de 
driewegkraan Gr. In de buis H bevond zich lucht, die aangevuld 
kan worden door de klemkraan K te openen, een uiterst nauwe 
insnoeiing bij I vergemakkelijkte de regeling. Bovendien konden 
nog wijzigingen in den compensatiedruk aangebracht worden door 
verplaatsing van kwik in de gasburetten-combinatie MM. De geheele 
apparatuur herinnert eenigzins aan die door Meerum Terwogt 
gebruikt is l ). De drukmeting is hier echter nauwkeuriger mogelijk, 
de drukkompensatie gemakkelijker, terwijl de komplikatie bij A 
(een los ingeplaatst vat voor het reaktiemengsel) achterwege gelaten 
is, daar ze overbodig is: geen enkele maal is een tensimeter daar 
gebroken. 
De aflezing van den zwavelzuur-tensi meter was mogelijk door het 
venster O van den thermostaat. Het spec, gew. van het gebruikte 
zwavelzuur was bij één temperatuur pyknometrisch bepaald, bij de 
overige temperaturen werd gebruik gemaakt van de tabel van 
9 Diss. pag. 37 ; 1. c. pag. 221. 
