361 
De moleculair-refracties yan isomere verbindingen zijn ongeveer 
gelijk, indien de absorptie-banden ver buiten het zichtbare gedeelte 
van het spectrum liggen. 
Zijn deze banden, zooals bij alle tot dusver onderzochte nitro- 
anilinen en -toluidinen het geval is, zeer dicht bij, of in het zicht- 
bare gedeelte van het spectrum gelegen, dan vertoonen de molecu- 
lair-refracties groote verschillen. 
Bij de laatstgenoemde stoffen is dus blijkbaar de grootte van de 
moleculair-refractie afhankelijk van de aanwezigheid van absorptie- 
banden in de nabijheid van de lichtsoort, die voor de refractie- 
bepaling gekozen werd. 
In verband hiermede worde gewezen op de moleculair-refracties 
van het 2.3- en 2.5. dinitro-dimethyl-p-toluidine en de respectieve 
nitrosaminen. 
2.3. Dinitro-dimethyl-p-toluidine. 
9 5 
2.3. Dinitro-tolyl-methyl-nitrosamine. 
M-R. 
= 59,6 ) 
61.4 ] 
56,9 ) 
57.4 ) 
V = 1,8 
Y = 0,5 
Het verschil in moleculair-refractie der beide sterk gekleurde 
dinitro-dimethyl-p-toluidinen is, na het vervangen van een CH 3 - door 
een NO-groep, waardoor bijna kleurlooze nitrosaminen ontstaan, zoo 
goed als verdwenen. Bovendien zijn de moleculair-refracties dezer 
nitrosaminen veel kleiner dan die der dimethyl-verbindingen. 
Er worde hier nog nader op het verband tusschen moleculair- 
refractie en absorpfie-kromme ingegaan. 
Reeds is opgemerkt, dat de moleculair-refractie in hooge mate 
afhankelijk is van den stand der nitro- ten opzichte van de amino- 
groep. Rangschikt men isomeren volgens grootte hunner moleculair- 
refracties en handelt men op gelijke wijze met de homologen dezer 
isomeren, dan blijkt, behoudens een enkele (verklaarbare) uitzonde- 
ring, in beide gevallen de volgorde dezelfde te zijn. Zoo hebben wij : 
M.-R. van p-nitro-aniline j> M.-R. van m. nitro-aniline. 
M.-R. van p-nitro-dimethyl-aniline )> M.-R. van m. nitro-dimethyl-aniline. 
Dit verschijnsel wordt verklaarbaar als wij de absorptie-krommen 
nagaan (tig. 1) *), daar de krommen van beide para-deri vaten, 
onderling bijna gelijk, sterk afwijken van die der beide meta-deri- 
vaten, die ook onderling vrijwel gelijk zijn. 
De moleculair-refractie van liet p-nitro-aniline, waarvan de absorptie- 
band veel sterker is en dichter bij het geel ligt, is grooter dan die 
van het m-nitro-aniline. 
‘) Ontleend aan Baly, Tuck en Marsden, J. Cliem. Soc. 97, 582 (1910). 
24 * 
