387 
boven die temperaturen kristalliseeren ze uit in cuben, daar beneden 
in den bekenden skeletvorm. Worden ze bij kamertemperatuur 
gevormd en heeft er later een omzetting plaats, dan ontstaan bij 
beide eerst de cuben (de ^-modificatie, bij kamertemperatuur labiel) 
en treedt later de overgang in naalden op (de a- of stabiele modi- 
ficatie). Ammoniumjodide vertoont andere eigenschappen; het kristal- 
liseert bij kamertemperatuur uit in cuben. Scheffer heeft echter kun- 
nen vaststellen, dat NH J ook dimorph is, en enantiotroop, maar dat het 
overgangspunt bij ongeveer — 16° ligt. Hij was zoo vriendelijk mij 
dit resultaat, dat thans nog niet gepubliceerd is, mede te deelen. 
NHJ zal dus bij kamertemperatuur eerst als naalden, vervolgens 
als cuben optreden, en op grond van het bovenstaande zou men dan 
verwachten, dat de volgorde in het teeken van de dubbele breking 
bij NHJ omgekeerd zal zijn aan die bij NH 4 C1 en NH 4 Br. Daar 
dit niet het geval is, mag men dus aannemen, dat de allotropie in 
deze kwestie geen rol speelt. Dr. Scheffer, die de NH 4 I nog op 
zuiverheid onderzocht, ben ik daarvoor zeer erkentelijk. 
7 . Opmerkingen over de verklaring van deze verschijnselen. De 
verklaring kan m. i. niet gezocht worden in de richting van het 
electro-optisch KERR-effect. In de eerste plaats hierom niet, omdat bij 
salmiak de dubbele breking nadert tot een maximale waarde, terwijl 
bij het KERR-effect steeds een kwadratische afhankelijkheid van het 
veld is gevonden, en verder, omdat men dan verplicht is aan sal- 
miak, wegens de geringe dichtheid van den nevel (in ’t algemeen 
minder dan 0.00005), een KERR-constante toe te kennen van de orde 
10 5 X die van CS 2 , wat toch zeer onwaarschijnlijk is. Ik trachtte 
toen een andere verklaring te vinden door aan te nemen, dat de 
deeltjes zich onder invloed van het veld richten. Dan moeten zij 
langgerekt van vorm zijn, omdat salmiak in beide modificaties regu- 
lair is. Microscopisch was van zulk een vorm niets te bespeuren. 
Misschien waren de deeltjes er ook te klein \oor (5.1 0 -5 cM. en 
kleiner). Ook van een oriëntatie was microscopisch niets te zien. 
Naast de levendige Brownsche beweging der salmiakdeeltjes zag men 
vele van hen — bij gebruik van een wisselend veld — wel in 
trilling komen, zooals Cotton en Mouton : ) dat reeds vroeger, en 
nu onlangs Kruyt * 2 ) ook weer, bij sommige colloïdale oplossingen 
hebben gezien. Bij valproeven met salmiakdeeltjes heeft men echter 
aanwijzingen gevonden, dat er in het electrisch veld een oriëntatie 
1) Cotton et Mouton, Les ultramicroscopes. Les objets ultramicroscopiques. 
Paris 1906, pag. 154 en vlg. 
2 ) Kruyt, deze Verslagen 20, 1664, 1915/16. 
