395 
jï 
Voeren we dit in zoo verkrijgen we 
Q r hk F 0 'hl) g ( r hk) dvjc dvh- 
Waarvoor geschreven kan worden 
n J Vik F (rhjc) (j {rh k) dn/, 
daar J ' dvh het geheele aantal molekulen voorstelt. 
Gaan wij wat de termen van de eerste integraal betreft tot de 
gebruikelijke eerste benadering dan vinden wij als toestandsver- 
gelijking 
m 9 (rhk) -rhk- F (r hi) dv k 
waarbij v = — , en m de massa van het molekuul is. 
nm 
Uit deze formule blijkt, dat het in aanmerking nemen van de 
dichtheidsafwijkingen een nieuwen term bij de toestandsvergelijking 
geeft. Deze term heeft echter niet de eigenschappen, die Kamerlingh 
Onnes en Keesom aan de uitdrukking storingsfunctie verbonden heb- 
ben. Het bijzondere gedrag van de functie g in de buurt van het 
kritisch punt, waardoor daar de zwermvorming zeer sterk wordt, 
bestaat nl. hierin, dat die functie dan merkbare waarden krijgt voor 
punten ver buiten de werkingsspheer en wel zóó dat voor den kriti- 
CO 
schen toestand g clv niet meer convergeert. Verschijnselen die met 
'o 
deze laatste integraal samenhangen, worden daarom bijzonder sterk 
bij het kritisch punt. Voor kleine waarden van r, binnen de wer- 
kingsspheer, verandert g daarentegen bijna niet bij het naderen tot 
het. kritisch punt ; en deze waarden komen alleen in aanmerking 
voor den gevonden eorrectieterm. Immers, tengevolge van liet optreden 
van F [rhk), die buiten de werkingsspheer nul is, kan de integratie 
tot deze werkingsspheer beperkt worden. Het door Kamerlingh Onnes 
en Keesom geconstateerde abnormale gedrag kan dus niet door een 
storingsfunctie, die het gevolg is van de toevallige afwijkingen, ver- 
klaard worden. 
9 Volgens de expliciete berekening van g, die door een onzer is uitgevoerd, 
wordt het bedoelde gedrag aangegeven door r ~ 1 e— kr } waarbij k = C wordt voor 
het kritisch punt. Vergl. Zernike, Over de zwermvorming der molekulen in den 
kritischen toestand en de daardoor veroorzaakte extinctie van het licht. Deze 
Verslagen Deel XXIV pg 1567. 
