396 
Natuurkunde. — De Heer Eorentz biedt een mededeeling aan 
van de Heeren L. S. Ornstein en F. Zernike: ,, Bijdragen 
tot de kinetische theorie der vaste stof. III. De toestandsver- 
gelijking van het isotrope vaste lichaam .” 
(Mede aangeboden door den Heer H. Haga). 
In deze bijdrage zullen wij de methode, die in onze eerste bijdrage 
ter bepaling van de uitzetting ontwikkeld is, gebruiken om de ge- 
lieele toestandsvergelijking af te leiden, d. w. z. het verband tusschen 
de deformaties en de spanningen in zijn afhankelijkheid van de 
temperatuur. In bijdrage I werd alleen het eenvoudige geval be- 
handeld, dat de deformaties nul zijn, en de spanning bepaald, die 
bij verwarming optreedt (thermische druk). Een geheel overeen- 
komstige afleiding kan ons de spanningen leveren van een lichaam 
dat eerst bij het absolute nulpunt gedeformeerd is (toestandsverge- 
lijking). Het ’eenige verschil met het vorige ligt daarin dat het 
lichaam door deze deformatie in het algemeen niet meer volkomen 
isotroop gebleven is. Een uitvoeriger berekening is daardoor noodig 
voor het geval dat de deformatie een afschil i ving is. 
Vervolgens zullen we nog aangeven welke termen optreden als 
we de opmerking van de noot van p. 1565 in aanmerking nemen. 
Tenslotte zullen wij doen zien hoe men ook uit de soortelijke 
warmte van vaste lichamen, die uit de door Born aangegeven formules 
te berekenen is, met behulp van thermodynamische betrekkingen 
de toestandsvergelijking kan vinden. Deze methode, waarvan wij 
voorloopig alleen het principe vermelden zullen, staat dichter bij die 
van Debije — Everdingen dan bij de afleiding die wij eersf aange- 
geven hebben en die zuiver dynamisch is. 
1. Wij zullen thans de kracht berekenen noodig om het lichaam 
bij gegeven temperatuur een gelijkmatige uitrekking te geven, zoodat 
dus e 1 = <? 2 — : e 3 = e, e 4 — e h — e 6 = 0. Deze kracht bestaat uit 
twee stukken. Men kan n.1. eerst het lichaam aan liet absolute 
nulpunt de vereischte uitrekking geven en vervolgens bij constant 
volume de energie toevoeren noodig om het lichaam op de ver- 
eischte temperatuur te brengen. Bij de elastische spanning aan het 
absolute nulpunt moet dus de thermische druk zooals die in onze 
eerste bijdrage berekend is, opgeteld worden. 
Om nu het eerste stuk te berekenen maken we gebruik van de 
uitdrukking voor de energie 
