402 
zijn. Vroeger is immers als vanzelf sprekend aangenomen, dat de 
gemiddelden van eerste machten van e 1 . . . e 6 nul zullen zijn. Dat 
du 
is eigenlijk het geval voor de grootheden a u = — enz. Daarentegen 
öx 
vindt men uit de betrekkingen (11) 
^1—2 Oh 2 i~ è e 4 J ) • 
Deze waarde moet men in aanmerking nemen bij het middelen 
van den hoofd term van de spanning X x 
2A[ 1 + B (r 3 e 3 ) 
waardoor men nog een correctie vindt ten bedrage van 
(A + i B) (7? - 2 7.) • 
In ’t geheel moet dus de vroeger gevonden thermische druk nog 
vermeerderd worden met 
5 A-\-B 
— — / * . 
3 1 
Het verwaarloozen van dezen term zal geoorloofd zijn, wanneer de 
coëfficiënten C en D groot t. o. v. A en B zijn, 
Het zou natuurlijk evenzeer mogelijk zijn, de overeenkomstige 
termen aan te geven bij de verdere berekeningen over de toestands- 
vergelijking, die wij in deze bijdrage vermeld hebben. Om het 
beginsel aan te geven leek het ons voldoende, alleen den thermischen 
druk zoo te behandelen. We kunnen er verder op wijzen dat, 
wanneer deze termen eenmaal verwaarloosd worden, het ook geen 
zin heeft, onderscheid te maken tusschen de dichtheid vóór en na 
deformatie, wanneer het gaat om de energie per volume-eenheid, 
of andere soortgelijke verschillen in aanmerking te nemen. Dat is 
door van Everdingen niet altijd bedacht (l.c. pg. 22 — 23), waardoor 
in zijn uitkomsten termen voorkomen, die van dezelfde orde zijn 
als andere verwaarloosde termen. 
4. Naast den dynamischen weg dien wij hierboven ontwikkeld hebben 
staat nu nog een tweede methode, die gebruik maakt van de uit- 
komsten van Born’s algemeene theorie van de soortelijke warmte 
en van bekende thermodynamische betrekkingen. Zij vertoont eenige 
overeenkomst met de werkwijze van Df.bye — v. Everdingen doch stelt 
in staat het probleem scherper te stellen, terwijl zij met de boven 
gegeven methode het voordeel gemeen heeft dat zij de theorie der 
energiequanten al dan niet kan invoeren en gemakkelijk uit te 
breiden is tot de temperaturen waar de benaderingen van v. Ever- 
dingen niet meer gelden. Bovendien is zij zonder moeite uit te brei- 
den tot een theorie van de toestandsvergelijking van een willekeurig 
kristal. Inplaats van de karakteristieke temperatuur te gebruiken 
gelijk v. Everdingen doet — die bovendien de niet geoorloofde ver- 
