412 
Dit komt geheel niet overeen met, de experimenteele waarden. 
(Zie : C. en M. Odthbertson, Proc. Roy. Soe. (A) LXXXIV p. 13). 
RÉSUMÉ. 
1. In aansluiting aan het onderzoek van Mej. H. J. v. Leeuwen 
over de instabiliteit van het waterstof-model van Bohr-Debije, wordt 
hier nog een onderstelling besproken waardoor het systeem stabiel 
gemaakt kan worden. 
2. Het aldus gestabiliseerde model levert noch voor H ,, noch ook 
voor He een dispersieformule die met de experimenteel bepaalde 
overeenkomt. 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 
van den Heer P. Ehrenfest „Over adiabatische veranderingen 
van een stelsel in verband met de theorie der quanta” . 
■ 
(Mede aangeboden door den Heer H. Kamerlingh Onnes). 
Inleiding. Bij de behandeling van steeds talrijker wordende physi- 
sche problemen maakt men tegelijkertijd gebruik van de grondslagen 
der klassieke mechanica (en electrodynamica) en van de quanten- 
onderstelling, die daarmede in tegenspraak is. Daarbij blijft natuurlijk 
de wensch levendig te komen tot een of ander algemeen gezichts- 
punt waarnaar men telkens de grens kan trekken tusschen „klas- 
siek-” en „quantengebied”. 
De verschuivingswet van Wien is op klassieken grondslag afge- 
leid : de veranderingen der energie-verdeeling over het spectrum en 
de arbeid, verricht bij een omkeerbare adiabatische samendrukking, 
worden geheel volgens de klassieke electrodynamica berekend. Toch 
staat deze zonder quanten afgeleide wet onaangetast te midden van 
de quanten-theorie. 
Dit feit nu is onze opmerkzaamheid waard. 
Misschien geldt iets analoogs ook in algemeenere gevallen, wanneer 
het niet meer Sinustrillingen zijn, die plaats hebben, maar meer 
algemeene bewegingen : mogen misschien ook dan voor zulke meer 
algemeene bewegingen de onikeerbare-adiabatisehe veranderingen met 
klassieke hulpmiddelen worden berekend, terwijl bij de berekening 
van andere veranderingen (b.v. bij het isotherm toevoeren van 
warmte) de quanta al een rol gaan spelen P 
Van dit gezichtspunt ging ik uit in eenige verhandelingen waarin 
ik gedeeltelijk de hypothese der energietrappen van Peanck ( e=nhv ) 
