415 
Stel q 1 } ....q n zijn de coördinaten van een systeem, de potentieele 
energie <P moge behalve van de coördinaten q ook nog van zekere 
„langzaam veranderlijke parameters” a l ,a i .... afhangen. De kineti- 
sche energie T zij een homogeen kwadratische functie van de snel- 
heden q lt ....q n en in haar coëfficiënten kunnen behalve de q^q?---- 
eventueel ook nog de aq/jq voorkomen. Door oneindig langzame 
verandering der parameters van de waarden aq,a a ,.... totdat zij de 
waarden af af... hebben bereikt, kan men de een of andere oor- 
spronkelijke beweging p(a) in een bepaalde andere beweging 
doen overgaan. Deze bijzondere manier van beïnvloeden van het 
stelsel moge „omkeerbaar adiabatisch” heeten, de bewegingen fi(a) 
en „ adiabatisch verwant” . 
Opmerkingen-. A. De toevoeging „omkeerbaar” behoeft wel geen 
rechtvaardiging indien alle in aanmerking komende bewegingen 
periodiek zijn. Iets anders wordt het indien onder de beschouwde 
bewegingen beslist aperiodische voorkomen, zooals b.v. d,e beweging 
in een hyperbool bij aantrekking volgens de wet van Newton. 
Hier verliest de toevoeging haar oorspronkelijke beteekenis. Quasi 
periodieke bewegingen, zooals bv. de trillingen van een konischen 
slinger of irrationeele bewegingen van Lissajous zullen zich bij 
invoering van geschikt gekozen coördinaten wel als periodische 
bewegingen laten behandelen. 
B. De boven gegeven definitie behoeft een passende uitbreiding 
indien men te doen heeft met den invloed van een magneetveld 
(ZEEMAN-effect) of indien het een electromagnetisch stelsel betreft 
(omkeerbare, adiabatische samendrukking van straling door een 
spiegel). 
§ 2. Formuletring van de adiabatenonder stelling voor stelsels met 
periodieke of quasi periodieke bewegingen. 
Beschouw het systeem bij op de een of andere manier vastge- 
stelde waarden der parameters: a xo , De quantentheorie 
zal niet elke beweging d(a 0 ) toelaten, die volgens de grond vergelij- 
kingen der mechanica bij deze parameterwaarden kan bestaan, 
maar slechts bepaalde onder deze 1 ). Wij spreken dus van bij de 
parameterwaarden a 10 , a 30 .... behoorende „geoorloofde” bewegingen 
B\a 0 \. Bij elk ander stel waarden der parameters a lt a„ .. . behooren 
dan „geoorloofde” bewegingen B\a\. 
i) Om niet te uitvoerig te worden, zien wij er hier van af, dat bij Planck 
in diens nieuwere behandeling der stralingstheorie slechts van crideke bewegingen 
sprakd is, waarnaast ook de andere bewegingen „ geoorloofd” zijn. Geschikte 
aanpassing aan de nieuwere behandeling ligt voor de hand. 
