661 
Scheikunde. — De Heer Böeseken biedt een mededeeling aan van 
de Heeren W. Reinders en L. Hamburger: ,, Ultrdmicrosco - 
pisch onderzoek van zeer dunne metaal- en zoutneerslagen , 
door verdamping in hoog vacuurn verkregen 
(Mede aangeboden door den Heer S. Hoogewerff). 
Hel is bekend, dat het zwart worden van de electrische gloeilampen 
toegeschreven moet worden aan de langzame sublimatie van het als 
gloeidraad gebezigde materiaal, dat zich als een zeer dun, met den 
gloeiduur steeds donkerder wordend neerslag, tegen den glaswand afzet. 
Niet alleen van koolstof, tantaal en wolfraam, maar ook van 
andere metalen als zilver en goud en — zooals een van ons heeft 
beschreven * 2 j — zelfs van metaalverbindingen (NaCl, Na 2 0, NaOH, 
Na 2 W0 4 , enz.) kunnen op deze wijze dunne neerslagen op den glas- 
wand verkregen worden, wanneer zij in het hooge vacuurn van de 
gloeilamp tot zwakkere of sterkere gloeiing worden gebracht. 
Terwijl neerslagen van koolstof, tantaal en wolfraam zwart zijn, 
zijn die van zilver en goud gekleurd en vormen de zouten een vol- 
komen kleurloos, glashelder neerslag, dat, zoolang het onveranderd 
is, voor het oog onzichtbaar blijft. 
Wij hebben deze neerslagen aan een ultramicroscopiscli onderzoek 
onderworpen, waarvan het resultaat in het volgende zij medegedeeld. 
Keukenzout. Dit neerslag was verkregen door gloeiing in hoog 
vacuurn (0,0003 a 0,0010 mM.) van een wolfraamdraad, die op de 
gewone wijze in een gloeilamp was aangebracht en gedeeltelijk 
bedekt was met vast NaCl. De lamp was, vóórdat de verbinding 
met de luchtpomp door afsmelten verbroken werd, V 4 uur lang op 
380° C. verhit om de gassen uit den glaswand te verdrijven. 
Het zoutneerslag is, zoolang het vacuurn bewaard blijft, volkomen 
helder en kleurloos, zoodat het voor het oog onzichtbaar is. Opent 
men de lamp, zoodat vochtige lucht binnentreedt, dan wordt het 
neerslag weldra opalescent, welk verschijnsel vooral 'na eenigen tijd 
geprononceerd wordt. Wanneer een .scherf van den glaswand, zoo snel 
mogelijk na het openen der lamp, onder het ultramicroscoop 3 ) gebracht 
Ó M. Faraday. Phil. Trans. Roy. Soc. bondon 147, 145 (1857). 
G. T. Beilby. Proc. Roy. Soc. bondon 72, 226, (1903). 
b. Houllevigue. Ann. chem. et phys. (8) 20, 138 (1910). 
3 ) b, Hamburger. Chem. Weekbl. 13 (1916), 535. 
3 ) Kardioïdcondensor, Speciaalobjectief V van Zeiss, Kompensatieoculair 18, 
glycerine-immersie, 
