663 
3. Toenemende dikte van het laagje door langer voortgezette 
sublimatie. 
Zilver. In een gloeilampje was in plaats van den wolfraamdraad 
een dun draadje van zeer zuiver zilver aangebracht. De lamp werd 
zorgvuldig geëvacueerd met behulp van vloeibare lucht, waarbij zij 
op 380° C. verhit werd en de draad zelve gedurende korten tijd 
door een electrischen stroom op zwak donkerroodgloeihitte werd 
gebracht.' Eventueel aanwezige verontreinigingen op den glaswand 
en op den draad werden hierdoor zoo goed mogelijk verwijderd. 
Daarop werd de lamp afgesmolten. Wanneer nu de draad door den 
electrischen stroom tot donkerroodgloeihitte werd gebracht, vormde 
zich weldra een neerslag tegen het glas. Aanvankelijk lichtgeel werd 
de kleur hiervan bij verdere sublimatie oranjegeel, rood, violet en 
ten slotte blauw. 
Bij het openen van de lamp trad in het algemeen een verdieping 
van de kleur op, d.i. een kleurverandering in de richting geel-rood- 
hlauw. In sommige gevallen was deze zeer sterk en werd geelrood, 
bijna blauw, in andere gevallen was zij minder en werd het geel 
alleen donkerder of meer roodbruin en rood meer roodviolet. 
Deze kleuren en speciaal de volgorde waarin zij optreden bij de 
vorming en verandering, zijn geheel dezelfde als die, welke men bij 
het colloidale zilver en de photohaloiden opmerkt. x ). De gedachte, 
dat zij ook alle aan eenzelfde oorzaak moeten worden toegeschreven, 
n.1. aan de aanwezigheid van kleine disperse deeltjes van het zuivere 
metaal, dringt zich daardoor onweerstaanbaar bij ons op. 
Het ultramicroscopisch onderzoek heeft deze opvatting volkomen 
bevestigd. 
Ook bij goud treft men deze overeenkomst aan en reeds Faraday * 2 ) 
heeft bij zijne klassieke onderzoekingen over zeer dunne goudlaagjes 
en kolloïdale goudoplossingen nadrukkelijk daarop gewezen en ter 
verklaring in beide gevallen aangenomen, dat de kleuren veroorzaakt 
worden door kleine separate deeltjes van het zuivere metaal. 
Ultramicroscopisch onderzoek. Evenals bij het zoutneerslag werd 
ook hier weer een scherf van den ballon met het ultramicroscoop 
waargenomen. (Kardioïdcondensor). 
De roode, blauwe en in vele gevallen ook de gele neerslagen 
waren optisch goed oploshaar. Zij bleken te bestaan uit een dicht 
1) vV. Reinders. Ghem. Weekbl. 1910, 971 en 1001; Zeitschr. f. phys. Chem. 
77, 213, 356. 
2 ) M. Faraday. Bakerian Lecture, Phil. Trans. Roy. Soc. Bondon, 147 (1857), 145. 
