664 
aaneengesloten netwerk van ultramicronen, in liet algemeen ver- 
schillend van kleur, n.1. blauw, geelbruin of groen, waarvan de 
/mo/c/kleur complementair is aan de macroscopisch waargenomen 
kleur, dus macroscopisch: blauw, ultramicoscopisch : bruingeel; 
macrosc. rood, ultramicr. groen, enz. Uitgezonderd een zeer enkele 
die zwak BnowN’sche beweging vertoonde, waren zij alle onbe- 
weeglijk, dus vast aan den achtergrond gebonden. 
De schijnbare grootte dezer ultramicronen, hun onderlinge afstand 
dus, was in de verschillende preparaten ongeveer gelijk; er was 
althans geen duidelijk verband tusschen de variaties in deze schijnbare 
afmeting en de macroscopisch waargenomen kleur van het neerslag. 
Dit bewijst dns, dat de afstand der deeltjes ongeveer gelijk is, wanneer 
althans de dikte van het neerslag niet zoo groot is, dat meerdere 
•laagjes boven elkaar liggen. Wel verschilt echter de lichtintensiteit 
der deeltjes; deze is bij de roode en blauwe neerslagen vrij groot, 
bij de gele neerslagen in het algemeen gering. 
In verband met de theorie van Rayleigh volgt hieruit, dat de 
afmeting der gele ultramicronen geringer is dan die der roode en 
blauwe. 
Tusschen het gekleurde zilverneerslag en het heldere zontlaagje 
bestaat dus dit groote verschil, dat het laatste optisch homogeen, het 
eerste duidelijk heterogeen is. 
De vraag deed zich voor of deze heterogeniteit ook reeds aan- 
wezig was bij het zilverneerslag in zijn oorspronkelijken vorm dan 
wel of zij, evenals dit bij keukenzout het geval is, ontstaan was 
door de inwerking der lucht. 
Om daarop antwoord te krijgen werd ook weer, evenals bij de 
zQutlamp gedaan was, aan de zilverlamp een zijbuisje met Canada- 
balsem aangesmolten. Door zachte verhitting in hoogvaeuum werd 
deze van de opgeloste gassen bevrijd en nadat het zilverneerslag 
gevormd was, voorzichtig daarover uitgegoten, zoodat een gedeelte 
daarmee bedekt werd. 
Bij het daarop volgende openen, bleef de kleur van het zilver- 
laagje, dat door Canadabalsem bedekt was, onveranderd, terwijl in 
liet onbedekte deel duidelijk kleurverandering optrad. 
Bij ultramicroscopisch onderzoek bleek ook het met Canadabalsem 
bedekte gedeelte te bestaan uit een netwerk van ultramicronen. 
Tusschen de schijnbare grootte van deze ultramicronen en die van 
het gedeelte, dat aan de lucht was blootgesteld geweest, bestond 
geen duidelijk verschil. Een scherpe grenslijn tusschen beide velden, 
b Phil. Mag. (4), 41 , 107, 274, 447 (1871). 
