680 
Laat Q wederom zijn het fixeerpimt en P het punt, waar de 
bliklijn van het onderzochte oog den wand snijdt. Xu plaatsen we 
een lichtbron in P en houden voor het onderzochte oog wederom 
de staafjes van Maddox, zooveel mogelijk loodrecht op de bliklijn. 
We draaien nu de staafjes in hun vlak zoolang, tot de roode lijn 
schijnbaar horizontaal gezien wordt (zooals de dunne stippellijn in 
Fig. 3, gaande door Q, aangeeft). De slaafjes in dezen stand latende, 
nemen we de vlam van P weg en bewegen we deze in een cirkel 
rond P. De punten, waar de vlam zich bevindt, wanneer de roode 
lijn weer schijnbaar door Q gaat (n.1. P' en P") worden genoteerd 
en het behoeft geen verder betoog, dat P' PP" een lijn is, die door 
het onderzochte oog als horizontaal wordt waargenomen, d. w. z. 
een beeld vormt op den horizontalen netvliesmeridiaan. Denken we 
ons nu een vlak door den horizontalen netvliesmeridiaan en P' PP" 
en tevens een vlak door OP en den hiermede overeenkomstigen 
netvliesmeridiaan, dan zou in normale gevallen 
de hoek tusschen deze beide vlakken gelijk 
moeten zijn aan ^ POR. We moeten evenwel 
bedenken, dat de hoek tusschen genoemde 
vlakken niet uitgedrukt is in den hoek O PT, 
aangezien de wand niet loodrecht staat op de 
snijlijn der beide vlakken, nl. de gezichtslijn 
(ongeveer samenvallend met de bliklijn). Denken 
we ons evenwel een vlak in P loodrecht op 
de bliklijn en verder met P als middelpunt 
straal een bol beschreven (zie Fig. 4),' dan is het ge- 
in te zien, dat in den rechthoekiger! boldriehoek ST' T 
cos S tg SPT of wel cot O PT' = cos H cot O PT. 
we Z O' PT' = / g, dan leert het verschil tusschen 
en PO als 
makkelijk 
tg SPT = 
Noemen 
Z g en /_ POR ons de gezochte rolling kennen. 
tg POR — tg g PR —ROtgg 
tg ( POR — g) 
I 
en 
daar tg g — 
tg O PT 
tg g — - is de 
J cos H 
tg POR tg g ROO- PRtgg 
rolling (R) uitgedrukt in de formule 
tg R = 
PR <os R—RO tg O PT 
RO cos H+ PR tg OPT 
We hebben dus tg OPT te berekenen. Beschouwen we thans T 
niet meer als het snijpunt van PP' met het boloppervlak, maar als 
het snijpunt van PP" met de loodlijn uit O op PP' neergelaten, 
OT ' 
dan is tg OPT — — . 
