700 
Aardkunde. — De Heer C. E. A. Wichmann biedt eene mededee- 
ling aan van den Heer L. Rütten : „Veranderingen der facies 
in het tertiair van Qost-Koetei ( Borneo ).” 
(Mede aangeboden door den Heer Max Weber). 
De kuststrook van Koetei wordt over eene breedte van meer dan 
100 K.M. ingenomen door een tertiair piooiingsgebergte, dat voor- 
namelijk uit gesteenten van posteoeenen ouderdom is opgebouwd. 
Eoéene gesteenten komen — voorzooverre tot nu toe bekend — slechts 
weinig, en in nog niet geheel opgehelderd tectonisch verband voor. 
Het is niet te verwonderen, dat voor de tertiaire lagen, die dit 
gebergte van meer dan 3000 K.M. lengte opbouwen, géén gedetail- 
leerde stratigraphische onderverdeeling kan gegeven worden, die 
zonder wijziging overal geldt. Voor de meeste gebieden kan echter 
eene ruwe onderverdeeling van het Posteoceen in drie afdeelingen 
opgesteld worden, die hieronder kort beschreven zullen worden. 
Het oudste deel der posteocene afzettingen bestaat voornamelijk 
uit grijze, schalig-knollige, concretionaire kleischalies. Naast deze 
komen vrij zuivere kwartszandsteenen voor, die — - vooral in de 
diepere deelen der formatie — dunpiattig zijn. Ze bevatten op de 
gelaagdheidsvlakken vaak fijne kolenschilvers. Zeer accessoir treden 
kalksteenen op. In het diepere deel der formatie bevatten deze naast 
kleine Lepidocyclinen ook groote soorten van dit geslacht ; in de. 
hoogere deelen der formatie komen slechts kleine Lepidocyclinen 
voor. Het voornaamste kenmerk der formatie is van negatieven aard : 
de groote zeldzaamheid of de afwezigheid van koollagen. 
Deze afdeeling, die het Oligoceen en het oudste deel van het Mio- 
ceen omvat, is in Zuid-Koetei bekend ten Westen van de Balik- 
Papan-baai. De geheele Pamaloean-formatie en het onderste deel der 
Poeloe-Balang- formatie, met eene geschatte dikte van meer dan 1500 M. 
moeten tot haar gebracht worden f. 
In de buurt van Samarinda behooren de kolenvrije zandsteenen 
en kleisehalies westelijk van Batoe Pauggal lot het oudste deel van 
het Mioceen l 2 ). 
In de omgeving van Bontang en Santan is slechts een klein deel 
van deze oudste afdeeling, naar schatting ongeveer 250 M., door de 
plooiing aan de oppervlakte gebracht. 
Zuidelijk van de Sangatta-rivier treffen we omstreeks 25 K.M. 
van de kust eene diep opgeplooide, koepelvormige anticlinale aan, 
l ) Tijdschr. Kon. Ned. Aardr. Gen. (2). 38. 1911, p. 590 e.v. 
~) Jaarb. van liet Mijnwezen in Ned. Indië, Teclin. Adm.Ged. 1887. 
