708 
en Semboeloe en de anticlinalen van Noord -Sangkoelirang gevonden. 
We zijn aan het einde onzer beschrijvingen gekomen en geven 
op de bijgaande tabel nog eens een geographisch-stratigraphisch over- 
zicht van de facieele veranderingen in het Tertiair van Sangkoelirang. 
Aan de bovenbeschreven t’eiren kunnen enkele korte beschouwingen 
worden vastgeknoopt. 
De normale facies van het Koetei-Tertiair is zeker voor een groot 
deel van terrestren oorsprong; de kalksteen en mergels, die in ver- 
houding tot de geheele massa der formatie steeds zeer onbeduidend 
zijn, wijzen slechts op een tijdelijk binnendringen eener zeer ondiepe 
zee in liet land. De verschillende facies van Sangkoelirang (Sekerat- 
facies, Sam paj a u m e rgel- f acies en Globigerinenmergel-facies) zijn daar- 
entegen beslist van marinen oorsprong. Het is nu hoogst merkwaardig, 
dat de grens tusschen terrestre en marine facies in Sangkoelirang 
ongeveer de normale N. — Z. kustlijn van Koetei blijft volgen. Men 
krijgt den indruk, dat in groote perioden van het Tertiair reeds de 
tegenwoordige „normale” kustlijn van Koetei — noordwaarts door 
Sangkoelirang verlengd — de grens tusschen land en zee heeft 
gevormd. Door de „normale” plooiing, die later het Tertiair in 
ZZN. — NNO. verloopende anticlinalen legde, werden uitsluitend de 
terrestre afzettingen aangegrepen. Slechts in Sangkoelirang, waar 
om nog niet geheel opgehelderde redenen — de richting der plooien 
abnormaal, en wel ZW. — NO. tot W. — O. is, werden ook een deel 
der zeewaarts afgezette sedimenten door de gebergtevorming naar 
boven gebracht. 
Uit het feit, dat in den „normalen” kustzoom van Koetei terrestre 
afzettingen en in meer oostelijke gebieden marine afzettingen van 
oud-miocenen ouderdom voorkomen, kan geconcludeerd worden, dat, 
als al in het oud-mioceen de eilanden Borneo en Oelebes boven het 
water uitstaken, ze toch reeds door eene zee gescheiden moeten 
zijn geweest, dat reeds in het Oud-Mioceen de Straat van Makassar 
in aanleg aanwezig was. Tot dezelfde conclusie is — op andere 
overwegingen — ook Verbeek l ) gekomen. 
Men vindt nog steeds in de literatuur de neiging, om uitgebreide 
Globigerinenmergels als van pelagischen oorsprong te beschouwen. 
Voor de zeer dikke Globigerinenmergels van Sangkoelirang zoude 
deze opvatting zeker onjuist zijn. In de eerste plaats konden we 
immers nagaan, hoe dicht bij de kust deze sedimenten zijn afgezet. 
In de tweede plaats heeft W. Staub uit Globigerinenmergels van 
Godang eene Gastropoden fauna beschreven, die naast echt marine vor- 
d Jaarb. Mijnw. Ned. Indië, 37. 1908. Wetensch. Ged., p. 806. 
