728 
bedraagt de gevoeligheid a, d.w.z. een stroomsterkte a geeft een 
uitslag van één schaaldeel. In de nabijheid van liet tweede nulpunt 
bedraagt de gevoeligheid — a, d.w.z. een strooravermindering van a 
zal den positieven uitslag niet één schaaldeel doen toenemen ot wel 
een negatieven uitslag met één schaaldeel doen verminderen. De 
absolute gevoeligheid voor stroom verandering is even groot wanneer 
het instrument in het eerste of in het tweede nulpunt staat. 
De relatieve gevoeligheid d.w.z. de omgekeerde verhouding tusschen 
de stroom vermeerdering die den uitslag met één schaaldeel doet 
toenemen en die stroomsterkte zelve nadert in het eerste nulpunt 
b 2 . 
tot 0 en in het tweede nulpunt tot — ; hetwelk in het algemeen 
een zeer groot bedrag zal voorstellen. Deze bepaling van de relatieve 
gevoeligheid in de nabijheid van het eerste nulpunt heeft echter 
weinig beteekenis; beter is het om hier liever de relatieve gevoe- 
ligheid te nemen bij den grootst bruikbaren uitslag waarbij nog 
lineair verband bestaat. Deze relatieve gevoeligheid kan bezwaarlijk 
boven 200 a 250 opgevoerd worden. Bij een instrument met para- 
bolischen uitslag kan de relatieve gevoeligheid in de nabijheid van 
het tweede nulpunt gemakkelijk tot 100000 opgevoerd worden. 
Zelfs bij matige verhouding tusschen b en a wordt de relatieve 
gevoeligheid in de nabijheid van het tweede nulpunt reeds zeer 
groot. In dergelijke gevallen zijn echter slechts over kleine stukken 
van den parabool bruikbare waarnemingen mogelijk. Er behoeft 
bovendien wel nauwelijks' op gewezen te worden dat de formule 1 
alleen geldt voor uitslagen waarbinnen de lineaire wet voor den 
galvanometer en de quadratische wet voor den electrodynamometer 
geldt. Het ligt echter voor de hand, dat het bij een dergelijk instru- 
ment vooral te doen is om de hooge relatieve gevoeligheid in de 
nabijheid van het tweede nulpunt. Hebben wij een dergelijk instru- 
ment dat in de nabijheid van het eerste nulpunt bv. van 0 — 10 
milliampère aanwijst, dan zou de gevoeligheid in de nabijheid van 
het tweede nulpunt zoo kunnen zijn dat het- tweede nulpunt juist 
bij 1 ampere bereikt werd, doch dat 10 milliampère meer of minder 
de lichtvlek van de schaal zouden doen verdwijnen. 
Ik heb reeds vele jaren geleden een dergelijk instrument van zoo 
eenvoudig mogelijken vorm doen vervaardigen. Het diende als aan- 
wijzer dat de stroom door een compensatietoestel niet veranderde 
tijdens de metingen en om te vermijden dat telkens de metingen 
onderbroken moeten worden om opnieuw de instelling met een 
normaalelement te controleeren. Voor dit doel bleek het instrument, 
dat hiervoor niet eens op de maximale gevoeligheid gebruikt behoefde 
