733 
dermate gedaald, dat de in Ie spuiten hoeveelheid te groot werd om 
bij muizen in te spuiten (zie proef 3). 
Daar rekening' moest gehouden worden met de mogelijkheid, dat 
de immuniteit van geit B langer duurde wijl dit dier individueel 
minder geschikt was om antistoffen tegen paardeneiwit te produ- 
ceeren dan geit A, hebben wij het experiment bij twee andere 
geiten herhaald. 
Men koos weder twee geiten van nagenoeg gelijken leeftijd en 
grootte en spoot bij geit C 80 antitoxine-eenheden in 20 cM 3 serum, 
bij geit D 80 in 40 cM 3 serum onder de huid. Op den 10 den , 1 7 doi ‘, 
24 sten en 31 sten dag na de immuniseering werd bij beide geiten 
aderlating verricht en het antitoxine-gehalte van haar serum door 
prophy lactische inspuiting bij witte muizen vergeleken. 
Zooals uit de proeven 4, 5 en 6 blijkt, kwamen de resultaten 
volkomen overeen met die bij de geiten A en B verkregen. 
Het resultaat van de bovenvermelde proeven toont dus duidelijk 
aan, dat bij de bepaling van de dosis, welke van een immuunserum 
ingespoten moet worden om een immuniteit van zekeren graad en 
duur te verkrijgen, niet enkel op den titer van het serum gelet moet 
worden , zooals thans algemeen geschiedt, doch ook op de quantiteit 
serum. De hoeveelheid mag niet te klein gekozen worden, wijl het 
organisme zich tegen het heterologe serum verweert en allicht in 
staat, is een kleine hoeveelheid binnen weinige dagen geheel te ver- 
nietigen, al is de titer van het serum nog zoo hoog. 
Om een immuniteit van langeren duur te verwekken moet een 
hoeveelheid serum ingespoten worden, die het organisme, al ver- 
weert het zich krachtig tegen het vreemde serum, niet al te spoe- 
dig kan vernietigen. Het nadeel, dat de inspuiting van een grootere 
hoeveelheid serum aankleeft, namelijk het optreden van verschijn- 
selen van serum-ziekte, die altijd van voorbijgaanden aard zijn, 
weegt niet zwaar als het geldt een levensgevaarlijke ziekte te voor- 
komen. 
Met betrekking tot de passieve immuniseering van gewonden 
tegen tetanus, die aanleiding tot ons onderzoek gaf, komen wij dus 
tot het besluit, dat absoluut geen aanleiding' bestaat om voor dit 
doel, zooals thans algemeen in ons land geschiedt, tetanusserum te 
bezigen, dat in één cM 3 serum 4 antitoxine-eenheden bevat. De 
inspuiting van 10 cM 3 tetanusserum met een titer van 2 eenheden 
verdient de voorkeur, omdat daarmede een gelijke graad van immu- 
niteit wordt verkregen als door injectie van 5 cM 3 tetanusserum met 
een titer van 4 eenheden, en de immuniteit langer duurt. 
