780 
Dierkunde. — De Heer Boeke biedt eene mededeeling aan van 
den Heer H. C. D elsman : „De gastrulatie van Rana esculenta 
en van Rana fusca” . 
(Mede aangeboden door den Heer van Bemmelen). 
In mijn vorige mededeeling (Vergadering van 27 Mei 1916) kon 
ik er reeds op wijzen, dat dergelijke prikproeven als toenmaals voor 
Rana fnsca beschreven, door mij ook aan eieren van Rana esculenta 
uitgevoerd werden, een object, dat wij in de verschillende onder- 
zoekingen over de vroegste ontwikkeling van het kikkerei veel 
minder veelvuldig aantreffen dan de eieren van Rana fusca, die zoo 
veel makkelijker te verkrijgen zijn. In sommige opzichten bleken 
mij de eieren van Rana esculenta voor prikproeven gelijk deze 
voordeelen te bezitten boven die van de andere soort, waar tegen- 
over intusschen ook weer bezwaren staan, die zich bij de laatste 
althans niet in zoo sterke mate doen gevoelen. Een voordeel bleek, 
dat men bij het prikken, hetgeen ook hier weer met den punt van 
een stekel van den egel geschiedde, met lang niet zoo groote om- 
zichtigheid te werk behoeft te gaan, teneinde te voorkomen, dat 
een groot extraovaat optreedt, dat storend op de ontwikkeling werkt. 
De ei-inhoud toch is bij Rana esculenta lang niet zoo vloeibaar als 
bij R. fusca, integendeel veel vaster en taaier, zoodat elk niet al te 
onhandig toegebracht prikje vanzelf een dergelijke kleine verwonding 
veroorzaakt, als bij de laatstgenoemde soort niet dan met de grootste 
omzichtigheid en met tallooze mislukkingen te bereiken valt. Het 
viel dan ook niet moeilijk aan één ei meerdere merkjes aan te 
brengen, bijv. één aan de animale pool (a) en één of meer op de 
kruispunten van de derde, equatoriale klievingsgroeve met de beide 
eerste, meridionale, die wij ook hier weer als b (dorsaal), c (ventraal) 
en cl (de beide zijdelingsche) kunnen aanduiden (Fig. 1). Ook de 
lichtere kleur van het ei was een groot voordeel, daar hierdoor de 
oppervlaktebeelden duidelijker uitkomen. Hier staat tegenover, dat 
de zooveel makkelijker aan te brengen merkjes ook des te mak- 
kelijker loslaten, doordat de wondjes te snel genezen. Het bleek bij 
geen enkel der door mij gemerkte eieren, alle van één enkele partij 
afkomstig, mogelijk, ze tot het optreden van de medullairplaat op 
te kweeken, zonder dat alle merkjes voor dien tijd loslieten. Het 
volgende jaar hoop ik daarom te beproeven, de merkjes tijdens de 
ontwikkeling tijdig te vernieuwen en aldus te bereiken, wat dit 
jaar niet gelukte. Toch zijn de thans verkregen resultaten reeds 
belangrijk genoeg, om ze mede te deelen, en staan zij in volledig- 
