787 
& 
Fig. 8. Combinatie van fig. 3 — 7 en nog eenige andere, 
waaraan de ligging van c en d en voorts de grootte 
van den blastoporusrand in stand 1 ontleend is. Ie ÖZ — 
eerste optreden van den blastoporus (fig. 2 en 3). 
der merkjes a, h, c en d verandert, gelijk reeds opgemerkt werd, 
evenals bij Rana fnsca slechts weinig tijdens de klieving en gastru- 
latie. Toch kon opgemerkt worden, dat vooral de afstand a — c iets 
grooter wordt. 
Zeer verschillende opvattingen worden tot heden omtrent de gas- 
trulatie der gewervelde dieren gehuldigd. Voor menig aanhanger of 
verdediger van een dier opvattingen zullen de uitkomsten der beschre- 
ven prikproeven min of meer een verrassing zijn. Wie zou na 
de beschouwing van tig. 8 nog langer de opvatting kunnen verde- 
digen, dat de aanleg van de dorsale deelen van het embryo aan- 
vankelijk ringvormig den blastoporusrand omgeeft en door concres- 
centie uit dezen gevormd wordt ? Verreweg het grootste deel van 
het embryo wordt in dit geval vóór de plaats van den pas optre- 
denden dorsalen blastoporusrand gevormd. Zou het op grond van 
de tot heden gehuldigde opvattingen reeds bezwaarlijk zijn, een ver- 
klaring te geven van de bij Rana esc ul en ta verkregen uitkomsten, 
nog minder zou het op deze wijze mogelijk zijn, deze met die, welke 
het onderzoek aan Rana fusca opleverde, onder één gezichtspunt te 
brengen en de belangrijke verschillen te verklaren. Een dergelijke 
verklaring laat zich intusschen door de opvattingen omtrent de gastru- 
latie, welke uit mijn theorie omtrent de afleiding der vertebraten van 
