1061 
resp. t.^,' positief gevonden ; de grootste waarde, die gevonden 
wei-d, bedroeg bij staal ongeveer 0.0014, bij gietijzer zelfs 0.0029. 
Bij sommige soorten, b.v. pianosnaren, had a echter eene negatieve 
waarde, tot zelfs — 0.0003. Overigens bleek a sterk afhankelijk te 
zijn van de thermische voorgeschiedenis (hardingsproces) van het 
materiaal, terwijl ook de afmetingen van den gebezigden magneet, 
derhalve de ontmagnetiseerende kracht, grooten invloed er op bleken 
te hebben. Zoo vond Ashworth b.v. bij één enkele pianosnaar van 
zekere afmetingen eene negatieve waarde van «, terwijl bij vereeni- 
ging van drie gelijke en op dezelfde wijze behandelde draden tot 
een bundel a positief werd. 
Voor de door mij verrichte proeven bezigde ik ijzer, en verder 
ook enkele staalsoorten. 
Het ijzer (week Zweedsch smeedijzer van O. E. Meister’s Söhne, 
Stettin) werd zoowel in den vorm van staven alsook in dien van 
een ring onderzocht. In het eerste geval geschiedden de metingen 
magnetometrisch, in het laatste ballistisch. Voor de magnetometrische 
metingen gebruikte ik een galvanometer van Thomson. Den te onder- 
zoeken magneet plaatste ik horizontaal en loodrecht op de richting 
der magneetjes van het galvanoraetersysteem. De uitwijking van het 
systeem tengevolge van de aanwezigheid van den magneet werd 
gecompensberd door een stroom door de klossen te zenden. De sterkte 
van dezen stroom werd gebezigd als maat voor de magnetische 
kracht, door den magneet uitgeoefend. Teneinde den invloed van 
het aardmagnetisme te vermijden, werd de staaf steeds loodrecht op 
den magnetischen meridiaan geplaatst. 
De ballistische metingen geschiedden met behulp van een plat 
klosje, dat in het inlerferricum van den ring gebracht kon worden. 
Voor de verschillende gebezigde vormen waren de ontinagneti- 
seerende factoren zeer ongelijk, het grootst bij een bundel staven 
met gezamenlijke middellijn van ongeveer 1.5 c.m., en 24 c.m. 
lengte, het kleinst bij den torus met nauw interferricum. Ook de 
magnetisatie werd binnen vrij wijde grenzen gevarieerd. De zooeven 
genoemde bundel staven gaf bij magnetisaties, die zich verhielden 
als 1:2:12 resp. ^-eranderingen van 3.7, 3.8 en 3.7 "/o; bij variatie 
der temperatuur tusschen 10° en 100°. Eene staaf van 0.5 c.m. 
middellijn en 21 c.m. lengte gaf tusschen dezelfde temperatuur- 
grenzen eene verandering van 4.0 7o> eene van 0.3 c.m. middellijn 
en 17 c.m. lengte 4.1 “/(, ; de magnetisatie in de laatste twee gevallen 
was ongeveer even sterk als de sterkste magnetisatie in het geval 
van den bundel staven. In alle gevallen bereikte de magnetisatie 
de verzadigingswaarde niet, ofschoon de sterkste magnetisatie er 
