1097 
wordt, doet voor ons betoog niet ter zake. Ts er nu iets dergelijks 
te zien bij de bewuste spicnla van H. sangiunen? Voor zoover hier- 
over geoordeeld kan worden bij beschouwing van geïsoleerde, niet 
meer met cellen in aanraking zijnde voorwerpen, kan die vraag 
niet anders dan bevestigend worden beantwoord. Immers alle ver- 
schijnselen, die men daaraan waarneemt komen geheel en al over- 
een. Bij verhitting en insluiting in glycerine, in het algemeen bij 
onderzoek in media van verschillenden brekings-index, verkrijgt men 
beelden, die volkomen beantwoorden aan hetgeen Sollas zegt omtrent 
de desrna’s der Lithistida (fig. 1 — 3). Nu het allerminst bewezen is, dat de 
secundaire kiezel-afzetting geschiedt door andere cellen dan de moeder- 
cel van de crepis, zou er dus geen aanleiding bestaan een onder- 
scheid te maken tnsschen een desma en een desmoïd. Wil men een 
onderscheid maken, dan zou dit op andere gronden moeten geschie- 
den. Zulk een grond zou men kunnen vinden in het feit, dat de 
desma’s spicnla zijn door de spons zelf gevormd en normaal aan- 
wezig — althans voor zoover thans bekend. 
De desmoïden van H. sanyuinea behooren naar mijn opvatting 
niet tot deze; de crepis althans is vreemd; en dat is het voor- 
naamste. Hoe de omliggende lagen gevormd worden, is onbekend, 
maar liet komt mij het meest waarschijnlijk voor, dat dit geschiedt 
door den moeder-scleroblast. Er is omtrent dergelijke secundaire kiezel- 
afzettingen nog minder bekend dan omtrent de primaire lagen spic- 
opaal, die zich tegen de as-draad aanleggen en, naar liet schijnt, 
sterk onder den invloed van deze staan. Een onregelmatigheid in 
den as-draad heeft dadelijk een oi'ereenkomstige onregelmatigheid in 
de afzetting van spicopaal ten gevolge. Men kan zich hiervan ge- 
makkelijk overtuigen indien men spicula-preparaten zorgvuldig onder- 
zoekt. Steeds treft men dan eenige grootere of kleinere abnormiteiten 
aan, met kleine verdikkingen van de as-draad, bijv. aan of nabij 
de basis van styli. En men ziet het spicopaal daar ter plaatse de 
verdikking volgen. Maar ook worden dikwijls spicnla — bijv. styli — 
aangetroffen, die blijkbaar te vroeg gesloten zijn, zoodat zij niet 
meer in een spits eindigen maar afgerond. Herhaaldelijk kan men 
dan waarnemen, dat het spicopaal aan dat uiteinde dergelijke con- 
centrische boogvormige lamellen heeft afgezonderd als normaliter 
aan de basis. Zulke lagen zijn des te dikker naarmate de normale 
groei van het spiculum vroeger heeft opgehouden. 
Dat zijn dus pathologische voortbrengselen. Het maakt den indruk 
alsof de in den scleroblast nog voorhanden kiezel opgebruikt wordt, 
ook nadat het centraalkanaal gesloten is. Maar dit geschiedt dan 
meestal onregelmatiger. En zoo zou men zich ook kunnen voorstel- 
71 
Verslagen der Afdeeiing Natuurk. Dl. XXIV. A“. 1915/16. 
