1098 
len, dat iets dergelijks, maar op grooter schaal geschiedt bij de 
vorming der desmoïdeii. 
De aaiileidende oorzaak tot de abnormale ontwikkeling zou gezocht 
moeten wordeji in de slechte levensomstandigheden waarin de 
komt door overgroeiing van den kant der Hymenincidon, die ten 
slotte tot het te gronde. gaan van de eerste leiden. Analoge gevallen 
va)i secundaire kiezel-afzetting vindt men genoeg. Er is echter, zoo- 
ver ik weet, nog weinig of geen aandacht aan geschonken. Voor- 
beelden daarvan vindt men bijv. in de volgende; sterrasters, spher- 
asters, steri'ospirae. Maar ook zijn de knobbels en doorns van acan- 
thostjli naar mijn meening als secundaire formaties op te vatten. 
Sterrasters en spherasters zijn beide poljaxone spicula; het [)rimaire 
spicopaal zet zich af tegen de as-draden met het gevolg, dat aan- 
vankelijk een lichaam ontstaat als een oxjaster. Na sluiting van het 
centraal-kanaal gaat de kiezel-afzetting nog eenigen tijd door, zoodat 
het centrum meer en meer één kiezelmassa wordt. Voor beide 
spicula-soorten komt het proces in hoofdzaak hier op neer; alleen 
gaat het bij sterrasters verder. Hier althans is bewezen, dat ook de 
secundaire kiezel-secretie geschiedt terwijl het spicnlnm nog in de 
moedercel ligt. Sterrospirae zijn daarentegen nionaxone spicnla. 
Evenals bij de sterrasters secundair kiezel wordt afgescheiden na 
sluiting van de centraal-kanalen, geschiedt dit bij de sterrospirae, 
zij het ook op eenigszins andere wijze. Waarom bij acanthostjli en 
spinispirae secundair kiezel wordt afgescheiden behalve in concen- 
trische lamellen ook als ongeveer loodrecht daarop staande kegels 
(doorns), terwijl bij de desma’s en desmoïden onregelmatige knobbels 
worden gevormd, is een vraag, die ik nog evenmin kan beantwoor- 
den als waarom zekere spicula één-, andere drie-, vier- of veel-assig 
zijn. Ik wensch slechts te wijzen op de analogie der verschijnselen 
in de ontwikkeling van de genoemde spicula en van desma’s, resp. 
desmoïden. 
Bij de beschrijving van de ontwikkeling van desma’s in Neosiphonia 
superstes zegt Solt, as uitdrukkelijk, dat de chidi en tubercula geheel 
onafhankelijk gevormd worden van de as-draad. Maar toch gaat hij 
(1888, p. 300) voort: ,,An axial portion, however, is still to be 
traced through the twigs and branches. It consists of silica of differ- 
ent refractive index and different solubility to the outer coatings, 
and runs as a wide core ” 
Dit nu is volstrekt niet iets bijzonders van desma’s. Reeds lang 
is het bekend, dat zeer veelvuldig een lamellaire bouw der spicula 
‘) Cf. VOSMAER 1902, p. 111. 
