1099 
wordt aangetroffen. Bütschj.i toonde aan, dat de verschillende lagen 
verschillen in breking vertoonen, hetgeen Wltsman en ik later hebben 
bevestigd. De verklaring van het verschijnsel laat ik thans buiten be- 
spreking; maar vast staat, dar in de meeste spicnla de verschillende lagen 
zoowel een verschillenden brekings-index hebben, als een verschillende 
oplosbaarheid. Ik heb daaromtrent een aantal waarnemingen gedaan, 
waarmede ik verder hoop voort te gaan. Daaruit blijkt voldoende, dat 
wij met zeer ingewikkelde (deels optische) verschijnselen te doen 
hebben. Heel in het algemeen kan wel worden gezegd, dat de 
brekings-index van het spicopaal rondom den as-draad geringer is 
dan die van de peripherische laag of lagen ^). Evenzoo is de oplos- 
baarheid in flnoorwaterstöfziinr der centrale lagen grooler dan die 
der peripherische, in zooverre de eerste sneller oplossen. Een ander 
verschil tusschen deze lagen is hierin gelegen, dat bij ^'oorzichtige 
verhitting de welbekende bruine kleur in de lagen rondom den 
as-draad b e g i n t op te treden en zelden of nooit geheel en al tot 
aan de spicula-scheede reikt. Al deze verschijnselen zijn aan de 
desmoïden van Hymeniacidon sanguinea even duidelijk waar te 
nemen als aan eenvoudige styli van deze of andere sponzen. , 
AANGEHAALDE GESCHRIFTEN. 
(chronologisch). 
1826 (/)) Grant, in: Edinb. new Phil. Journ. II. 
1842 JoHNSTON, A History of British Sponges. 
1862 ScHMJDT, Die Spongien des adriatischen Meeres 
1864 Kölliker, Icones histolog. I. 
1866 — 1874 Bowerbank, A Monograpli of the British Spongiadae. I — III. 
1880 VosMAER, in: Notes Leyden Museum. II. 
1882 Bowerbank — Nörman, A Monograph of the British Spongiadae. Suppl. 
1884 Ridley, in: Rep. Zool. Goll. „Alert”. 
1887 Sollas, Article Sponges in: Encyclop. Britann. 
1888 Sollas, Report Tetractmellida in: Rep. Ghallenger. Zool. XXV. 
1889 iy) Topsent, in: Buil. Soc. Linn. Norm. (4) II. 
1892 (y.) Topsent, in: Arch. Zool. Expérim. (2). X. Notes et revues. 
1893 Maas, in: Zool. lahrb. Abth. Morph. VII. 
1894(7) Lendenfëld, in: Zool. Anz. XVII. 
1894 Levinsen, in: Vidensk. Medd. naturh. Porh. Kjöbenhavn. 1893. < 
b Zelfs geringe verschillen in brekings-sterkte zijn gemakkelijk waar te nemen 
door dé blauw- of roodachtige kleur. Beziet men spicula in een medium, waarvan 
de index weinig verschilt van het spicopaal, dan wijst een roodachtige kleur er 
op, dat de kiezel iets zwakker lichtbrekend is dan het medium; omgekeerd wijst 
een blauwachtige kleur erop, dat het sterker lichtbrekend is. De kiezel van de meeste 
spicula verdwijnt dus in den regel nooit geheel en al in het medium, om de een- 
voudige reden dat de spicopaal-lagen geen homogene massa vormen. 
