1135 
Natuurkunde. — De Heer Haga biedt, mede namens den Heer 
Jaeger, eene mededeeling aan : „De Symmetrie der Röntgeno- 
grammen van iMonokliene Kristallen'’ . 
§ 1 . In het volgende worden de resultaten medegedeeld, welke 
door ons zijn verkregen bij de doorstraling van planparallele plaatjes 
van monokliene kristallen. 
Gelijk bekend is, omvat liet monokliene stelsel drie sjmmetrie- 
klassen. De kristallen der sfenoïdische klasse bezitten als eenig 
sjmmetrie-element eene polaire tweetallige symmetrie-as; die der 
domatische klasse hebben slechts één enkel 'symmetrie-vlak ; terwijl 
die der prismatische klasse in het bezit zijn van een sjmmetrie-vlak, 
eene daarop loodrechte tweetallige symmetrie-as, en een symmetrie- 
centrnm. Volgens de theorie van het buigingsverschijnsel wordt aan 
de symmetrie-elementen van het kristal, het symmetrie-centrum 
toegevoegd. En aangezien nu de gelijktijdige aanwezigheid van elke 
twee der drie bij deze kristallen ter sprake komende symmetrie- 
elementen, noodzakelijk ook de aanwezigheid van het derde mee- 
brengt, zoo zullen de kristallen van elk dezer drie symmetrie-klassen 
zich met betrekking tot de symmetrie hunner RöNTGENbeelden moeten 
gedragen als die der monoklien-prismatische klasse, bij welke immers 
juist alle drie de bedoelde symmetrie-elementen vereenigd zijn. On- 
verschillig dus, tot welke der drie genoemde klassen een monoklien 
kristal behoort, zal het RöNTGENbeeld voor eene kristalsnede pai-allel 
aan jlOOj en aan jOOlj steeds één enkel symmetrie-vlak moeten ver- 
tonnen, terwijl het voor eene snede parallel aan |010j slechts de 
enkele twee-tallige symmetrie-as, loodrecht op het vlak der fotogra- 
fische plaat zal kunnen openbaren. Het bewijs van de juistheid dezer 
gevolgtrekkingen wordt door de in het volgende beschrevene proef- 
nemingen ten volle geleverd. 
§ 2. Als representanten der verschillende symmetrie-klassen, heb- 
ben wij de volgende kristaljen bestudeerd : 
a. Uit de mmioklien-sfenoidische klasse: rechtsdrnaiend wijnsteen- 
zuur, rietsidker en reclitsdraaieyide rhamnose. 
b. Uit de monoklien-domatische klasse: skoleziet. 
c. Uit de monoklien-prismatische klasse: gips, epidoot, Itoornblende 
en augiet. 
I. Monoklien-sfenoïdische klasse. 
Uit eenige fraaie, doorzichtige kristallen van rechtsdraaiend 
wijnsteenzuur-. C^OgHg, met de parameterverhouding a : b c = 
= 1,2747:1:1,0266, en j3 = 79°43, werden plaatjes parallel aan 
