1162 
spiervezelen is dit met volkomen duidelijkheid vast te stellen, en 
dit feit wordt dan ook door nagenoeg alle histologen, ook door de 
warmste voorstanders van het leerstuk van ’t vrije uitgroeien der zenuw- 
vezels, als waar erkend (men vergel. Heidenhain, Plasma und Zelle, 
II, Jena 1912). Hier zien wij dus het uiteinde van een zenuwvezel, 
een iiitlooper eener ectodermale zenuwcel, binnendringen in het 
protoplasma eener mesodermale spiercel en daarin zich vertakken 
tot het vormen der eindvertakking. En wordt door het doorsnijden 
van de motorische zenuw het verband tusschen zenuwvezel en 
spiercel verbroken, dan zien wij bij de regeneratie de uitgroeiende 
zenuwvezel weder opnieuw in het protoplasma der spiervezel binnen- 
dringen en opnieuw intrasarkoplasmatisch hare eindvertakking vormen. 
Het komt ons voor, ,dat op dit feit, dat door de voorstanders van 
het leerstuk van het vrije uitgroeien der zenuwvezels wel eens 
wordt onderschat (men spreekt dan van een exceptioneel geval, 
waarbij de zenuwvezel slechts stevig vastgeklonken is aan de spier- 
vezel, ,,Verankerung” van Heidenhain) niet genoeg de aandacht kan 
worden gevestigd. Want niet alleen ligt de eindvertakking van de 
zenuwvezel ingesloten in het protoplasma der spiervezel, doch zij 
staat ook, zooals door een van ons reeds voor jaren werd aan- 
getoond (het is na dien tijd door verscheidene onderzoekers beves- 
tigd (Stefanelli, Erlacher), in direct organisch vei'band er mede 
door het zoogenaamde ,,periterminale” netwerk, een uiterst fijnmazig 
netwerk van zeer fijne, teere, zich slechts zwak kleurende vezeltjes 
in het sarcoplasma van de zoolplaat, dat aan de eene zijde zich 
direct aansluit aan de zenuweindvertakking, ja daarin schijnt over 
te gaan, aan de andere zijde tot tusschen de eigenlijke spierfibrillen 
kan worden nagespeurd. (Fig. 1, 2 en 3). Degenereert na door- 
snijding van de motorische zenuw de zenuweindvertakking op de 
spiervezel, dan gaat ook dit periterminale netwerk te gronde. Worden 
bij de hierop volgende zeniiwregeneratie de motorische eindorgauen 
weer opnieuw gevormd, dan zien wij ook dit periterminale netwerk 
weer verschijnen (Boeke 1912). 
3. Bij de eindorganen der sensibele zenuwen is de verhouding 
van de zenuwelementen lot de omgeving nog volkomen een open 
vraag. Indien wij abstraheeren van de veel omstreden vraag 
naar de verhouding tusschen de zintuigzenuwen en de zintuig- 
elementen zelf, zooals de gehoorcellen, de cellen van het statisch 
b L. c. bldz. 3, Internationale Monatscli. f. An. und Physiol. Bd. 28, 1911, 
bldz '3S6. 
2) Anat. Anzeiger 1909, Internat. Monatschr. 1911. 
