1163 
orgaan, de smaakcellen, en wij ons alleen bezig honden met de 
verhouding tnsschen de eindverlakking \'an de gevoelszenuwen in 
de verschillende sensibele lichaampjes (de lichaampjes van Meissner, 
Rüfflni, Dogiel, Herbst, Grandry, Vater— Pacini, Krause, enz.) 
dan krijgt men wel den indruk, dat de auteurs er \rijwel eenstem- 
mig over zijn, dat de zenuwuitbreiding buiten het verband der hen 
omgevende cellen staat, doch tevens, dat hiervan nog bijzonder 
weinig bekend is. Een nauwkeurig onderzoek hiernaar zou dan ook 
bijzonder loonend zijn. 
Wat moet men ten slotte verstaan onder de ,, vrije” zenuweind- 
veilakking van de eindorganen van Ruffini ,,auf bindegewebiger 
Grundlage”, of onder de rijkvertakte sensibele eindorganen in de 
oogspieren, die volgens de beschrijving van Dogjel ,,als Grundlage 
eine protoplasmatische Masse mit eingestreuten ovalen oder rundlichen 
Kernen anfweisen, wdche von dem umgebenden Bindegewebe nicht 
zu trennen ist?” Hoe moeten wij ons de verhouding van de door 
Ceccherelli zoo meesterlijk beschreven zeuuweindigingen in de mucosa 
van de tong tot de omgeving voorstellen, hoe die van de zenuw- 
eindkolf van ’t lichaampje van Herrst tot de haar omgevende 
kolfcellen ? 
Van dit alles is niets bekend. Voor eenige jaren (1907) werd 
door een van ons tezamen met Dr. de Groot in deze verslagen 
aangetoond, hoe bij ’t orgaan van Eimer in de snuit van den mol de 
zenuweindknopjes werkelijk in de cellen van de epidermis binnen- 
dringen en zelfs eene indeuking in de kern kunnen veroorzaken, 
doch verder is van de bovengenoemde verhoudingen niets bekend. 
In de lichaampjes van Grandry in de huid van den eende- 
snavel vonden wij nu een gunstig object om er deze verhoudingen aan 
te bestudeeren. 
Volgens de heerschende opvatting bestaan deze lichaampjes uit 
twee dikke, schijfvormige ronde cellen, elk van een grooten ronden 
of ovalen kern voorzien, die boven op elkaar liggen, en die volgens 
de onderzoekingen van Szymonowicz van bindweefselachtigen oor- 
sprong zijn ^). 
Tusschen deze platte op elkaar liggende cellen breidt zich nu de 
zenuweindvertakking als een plaatvormig netwerk van neurotibrillen 
uit, dat aan de eene zijde van de schijf met de sensibele zenuw in 
verbinding staat, en kleiner is dan de schijf, zoodat langs een breeden 
rand om de zenuweindplaat heen de beide platte cellen met elkaar 
1) Over de herkomst en de ontwikkeling dezer cellen zal door een van ons 
beiden (Heringa) binnenkort een meer uitvoerig onderzoek worden gepubliceerd. 
Het ware dus voorbarig, hier reeds op dit onderzoek vooruit te loopen. 
75 * 
