1174 
een abdnceerende of adduceerende kracht lalen inwerken en daarna 
den m. obliq. snp. laten werken alsof er met het oog niets gebeurd 
was. Evengoed zon men eerst den m. obliq. sup. kunnen laten 
werken en daarna een abdnceerende of addnceerende kracht kunnen 
laten optreden. Het resultaat, de stand van het oog, zon dan geheel 
anders zijn. In beide gevallen zonden de spierspanningen gelijk 
kunnen zijn, de resultante der weefselspanningen niet; onmogelijk, 
dat in beide gevallen evenwicht zon kunnen bestaan. Dichter bij de 
waarheid komt men, indien men zich afvraagt, wat rs de resultante 
der beide spierspanningen ; hoe ligt het bewegingsvlak dezer resul- 
tante. Het oog zal namelijk een stand innemen, alsof het door de 
resultante der spierspanningen uit den primairen stand in dien 
nieuwen stand gekomen was. Eenvoudigheidshalve laat ik hier den 
primairen stand samenvallen met den anatomischen ruststand van 
het oog. 
De as der resultante zal liggen in het vlak, gaande door de assen 
der beide componenten. Bij samenwerking van den m. obliq. sup. 
met een abdnceerende of adduceerende kracht zullen de bewegings- 
vlakken van resultante en componenten, hoe ook de verhouding der krach- 
ten is, elkaar steeds in één lijn snijden. Bij abductie ligt de y-as boven het 
bewegingsvlak der resultante, bij adductie er onder. Een gevolg hiervan 
is, dat bij samenwerking van den m. obliq. sup. met een abdnceerende 
kracht de deorsumductie veel geringer is, dan bij samenwerking 
met een addnceerende kracht. Is de abdnceerende kracht = Kk, 
de adduceerende kracht = ~Kk, de resulteerende kracht = K,. en 
de ligging der resulteerende as bepaald door de hoeken (met 
.r-as) n, (met ?/-as) en r,. (met 5-as), dan gelden de A'olgende formules : 
Kr = + K\ 4- cos V 
ié. sin 1 ’ 
tn V, = “ 
Kj , + /é„ cos V 
sin v,- cos 1 sin v,- cos fi 
cos = ; cos {Ir = ; 
sin V sin r 
lu het normale oog, we hebben het reeds besproken, zal de samen- 
werking der spieren steeds zoo zijn, dat het oog een dusdanigen 
stand inneemt, alsof het door draaiing om een as in het vlak van 
Listing in dien stand gekomen was. Dit geldt niet meer voor de 
uiterste grenzen v.au het blikveld en ook niet bij convergentie. De 
wet van Listing maakt het noodzakelijk, dat de resultante der 
draaimomenten voor de y-as gelijk nul is of zoo noodig een derge- 
lijk draaimoment tengevolge der weefselspanningen compenseert. 
Het kaTi dus niet juist zijn, dat de m. obliq. sup. bij voorkeur dient 
