1229 
ganglia, in een geval beschrijft hij een ganglion supremnm dat nage- 
noeg de geheele lengte van den hals besloeg, nl. 10 cM. ! Tevens 
heeft hij in 80 Vo gevallen een ganglion accessorinm ge- 
vonden, hetgeen gelegen is ter hoogte van den 7^'" halswervel, tegen de 
arteria vertebralis en maximaal 5 m.m. groot is. Bij het paard zijn 
de z.g. segmentale thoracale ganglia dikwerf klein en onduidelijk ; 
kort geleden zag ik ze niet alleeii sterk ontwikkeld maar tevens 
zoodanig aan beide zijden uitstralen, dat het geheele borstgedeelte 
van de zijstreng bestond uit een rensaclitig lang, bijna geheel door- 
loopend, smal ganglion. De sacrale ganglia van het paard zijn steeds 
langgestrekt ovaal; ook deze kunnen zóó uitstralen dat er van de 
witte rami interganglionares, met het bloote oog, niet veel meer te 
zien is. Dergelijk uitstralen is door mij ook herhaaldelijk gezien van 
het ganglion stellatum in den halssympathicus. Deze waarnemingen 
benevens die van Bakaboschkin betreffende het reusachtige ganglion 
supremnm, die anders, gelijk accessorische ganglia en opvallende 
verhoudingen in den halssympatliicus als curiositeiten beschouwd 
worden, krijgen, nu gebleken is dat haast allerwege in de grens- 
streng, buiten de lang bekende ganglia, microscopische ganglia voor- 
komen, meerdei-e beteekenis. Algemeen heerscht de overtuiging dat 
de ganglia in de grensstreng van het sympatische systeem, met 
uitzondering van het halsgedeelte, segmentaal gerangschikt zijn. In 
het Lelu'buch der Anatomie des Menschen van Ral’ber-Kop.sch, 
VIII Autk, leest men : ,,Am Hals kommen jederseits in der Regel 
drei Grenzsti'angganglien vor, doch sind dieselben durch Yerschmel- 
zung aus acht segmentalen Gangliën hervorgegangen”. Kbibet. en 
Mall zeggen in hun Handbuch der Entwicklungsgesehichte des 
Menschen 1911 : ,,Grösstenteils sind die Gangliën segmental, nur in 
der Cervical- und oberen Thoracalregion bleiben die Zeilen in gi-ossen 
Klampen beisammen iind so entstehen dort Gangliën die zwei bis 
fünf Segmenten entsprechen”. Afgaande op de ontogenese behoeft 
deze opvatting geen verwondering te baren, althans, wanneer men 
zich schaart aan de zijde van de meerderheid der embryologen die 
hieromtrent onderzoekingen hebben verricht (Bai.four, Onodi, Beard, 
His e.a.) en die geconstateerd hebben dat de sympathische gangliën 
uit de ventrale gedeelten der spinale gangliën uitgroeien, michit de 
neuraUijst zich heeft gesegmenteerd. Intusschen wil ik niet nalaten 
hiernaast te inemoreeren, dat Cajal in 1908 zijn onderzoekingen bij 
de kip heeft gepubliceeid, waarin hij concludeert, dat de cellen die 
de sympatische gangliën zullen opbou wen, uittreden uit het motorische 
areal van het ruggemerg om zich daarna perifeerwaarts te verplaatsen. 
Hoe het zij, bij hunne verplaatsing hoopen de gangliencellen zich 
