1282 
een watefmolecnnl gelijk is aan die van een moleciuil waterdamp, 
dan vinden wij nit vergelijking (3) voor t de orde 2 . lO-^k Wij 
zien dus dat wij tot een betere overeenstemming komen, wanneer 
wij T nit den wrijvings- of warmtegeleidings-coëfficient berekenen 
dan nit de diffusie. Het groote verscliil in beweeglijkheid van 
BROWN’sche deeltjes in water en in gljcerine komt overeen met het 
groote \'erschil dat t- voor die twee stoffen vertoont. De en t£, 
voor gljceriiie vertoonen niet zulke groote verschillen. 
§ 4. Voor gassen zal de onderstelling, die wij bij vloeistoffen 
invoerden, dat nl. de / voor de werkzame moleculen, die een gesus- 
pendeerd deeltje bijna aanraken, dezelfde is als voor een molecuul, 
dat zich midden in het gas of de vloeistof bevindt, zeker niet met 
de werkelijkheid overeenkomen. Hier zullen wij eerder van de 
onderlinge botsingen der moleculen mogen afzien, en alleen de bot- 
singen der moleculen tegen het BROWN’sche deeltje in aanmerking 
nemen. 
Herinneren wij ons dat de grootheid q in vergelijking (2) uit 
termen bestaat, evenredig met u', v' en i& , de snelheidscomponenten 
der moleculen, dan zien wij, dat q door twee oorzaken veranderen 
zal, 1® de botsingen der moleculen tegen het deeltje, 2® doordat een 
aantal moleculen zich van het deeltje af zullen bewegen, en zoo 
buiten de ,, werkzame laag” zullen komen, terwijl andere moleculen, 
met andere waarden van u' , v' en w' deze laag zullen binnentreden. 
Wij zullen mogen aannemen, dat q een geheel nieuwe waarde 
heeft verkregen, wanneer Yï moleculen, wier snelheid naar het 
deeltje toegericht was, tegen het deeltje gebotst hebben, en n' 
moleculen, die tegengestelde snelheid bezaten, nit de werkzame laag 
zijn getreden en door andere vervangen zijn. t in vergelijking (3) 
wordt zoo de tijd, waarin het deeltje 7^ i^otsingen heeft ondergaan. 
Stellen wij den botsingstijd voor het deeltje voor door t', dan 
wordt T = 72 n' r' en : 
Deze uitdrukking komt geheel overeen met een formule, welke 
door een van ons langs zuiver kinetischen weg is afgeleid. ’) 
Voor x' kunnen wij stellen met Maxwej-l : 
b A. Snethlage. Deze kinetische afleiding zal waarschijnlijk weldra in een 
ander artikel worden medegedeeld. 
