12»4 
aan onze beschouwingen ten grondslag gelegd. De onderstellingen 
van Cdnningham komen eigenlijk geheel overeen met die van Von 
Smoluchowski. Volgens beide schrijvers zal het van de waarde van 
I - 1 1 
— afhangen of men voor A’-* de formule met— of die met - - moet 
a ' a 
gebruiken. Onze meening staat daar tegenover. Volgens ons is steeds 
1 
de formule met — de juiste. 
Om misverstand te voorkomen willen wij erop wijzen, dat wij 
daarmee volstrekt niet de geldigheid ontkennen der door Stokes en 
CuNNiNGHAM gegeveii formules voor de wrijving van een klein deeltje, 
bewegend door een weerstandbiedende middenstof. Wij meenen 
slechts dat de toepassing dezer formules beperkt moet blijven tot 
niet-omkeerbare processen, waarbij wrijvijig inderdaad optreedt. 
Wanneer een deeltje valt onder invloed van de zwaartekracht of 
wanneer het electrisch geladen is en beweegt onder invloed van 
electrische krachten, meenen wij dat genoemde formules de juiste 
waarde voor de wrijving zullen geven. Maar bij de BaovvN’sche 
beweging, die een thermisch even wichtsverschijnsel is, meenen wij 
op grond der statistische mechanica onafhankelijkheid van de snel- 
heden der verschillende deeltjes te moeten aannemen, wat zooals 
wij aantoonden tot een waarde van A‘^ evenredig met — leidt. 
Natuurkunde. — De Heer Lorkntz biedt eene mededeeling aan 
van den Heer J. J. van Laar: „Over de additiviteit der 
waarden van h en Va der toentamhver(jelijldng, en over de 
grondwaarden dezer grootheden bij verschillende elementen in 
verband met het periodiek systeemd 
(Mede aangeboden door den Heer F. A. H. Schkeinemakers). 
1. Tnleiding. 
Wat de grootheid b der toestandsvergelijking betreft, zoo heeft 
reeds Prof. v. d. Waals gewezen op de additieve eigenschappen 
dezer grootheid ^), speciaal wat de elementen C, O, H en Cl betreft. 
h Deze Verslagen van 12 Febr. 1914, p. 782. Zie ook ibid. 10 April 1914, 
p. 1125 en mijne Verhandeling van 17 Juni 1914, p. 151. Die additiviteit zelf was 
trouwens reeds lang bekend. Zie o.a. Guye i Dissertation, Paris 1892). Later vond 
Batschinski (Zeitschril't für physik. Chemie 82 , p. 87 (1913)), tot onze eenheden 
herleid, bij Tk H = 67, 0= 139, G= 114 mlle X 10 -’). Deze waarden zijn echter 
— vooral die voor H en O — geheel onjuist (zie onze tabel in § 3). 
