1301 
74 door ons beschouwde stoffen er minstens 37, dus ook de lielft, 
belangrijk afwijken. 
Mathkws bepaalde de waarden van a hoofdzakelijk op twee 
manieren, ten eerste uit de oppervlaktespanning, gereduceerd tot 
het absolute nulpunt, en ten tweede uit de kritische gegevens. De 
beide reeksen waarden van a verschilden niet veel, waaruit M. 
(1. c. p. 160) het besluit trok, dat a nagenoeg onafhankelijk is van 
de temperatuur. Tot dezelfde conclusie kwam ook Tyrer '). 
Wij vonden evenwel door een nauwkeurige berekening, dat de 
beide seriën van waarden wel verschillen, en dat de waarden van 
«o ongeveer 16 "/o ^looger zijn dan die van (wanneeer ten minste de 
kritische temperatuur niet al te laag is). 
Wij zullen hier niet stilstaan bij .de details der berekeningen 
(1. c. p. 154 ff.) en bij sommige theoretische beschouwingen, die 
ons zeer twijfelachtig voorkomen (vooral die in de laatste Verhandeling, 
1. c. p. 603 ff. maar vermelden alleen dat M. als middelwaarde 
voor y/ C gevonden heeft 1,50X10“- (l.c. p. :I83), terwijl wij bij 
die stoffen in onze tabellen, waarbij de regel eenigszins opgaat, als 
middelwaarde 1,47 X 10 vonden. 
In de tallooze gevallen, waarin de regel niet opgaat, weet M. 
altijd middelen te vinden om zijn regel door te laten gaan. Of hij 
verklaart de meest normale stoffen geassocieerd (zelfs nog bij de 
kritische temperatuur, waar water, aethylalcohol etc. reeds bijna 
normaal zijn !), of wel hij brengt zonderlinge correcties aan de valenties 
aan, en verklaart b.v. chloor trivnlent in alle gevallen waarin zijn 
regel niet opgaat, terwijl dit element weer in zijn monovalente rol 
terugvalt in de gevallen waaiin zijn regel wel doorgaat 0- 
b Z. f. ph. Chem. 87. p. 195 (1914). 
2) Hierover uitvoeriger in mijn boek over de Toestandsvergelijking dat, naar ik 
hoop, na den oorlog zal kunnen verschijnen. 
Evenzoo manipuleert M. sommige getallenfactoren, b.v. de konstante der 
formule van Eötvös (resp. Eamsay en Shields), ten eintle zich een niet bestaande 
identiteit der beide reeksen van vraarden Uq ^n a* te verzekeren. Voor dit zelfde 
doel werd ook de v. n. WAALs’sche factor ■‘7/g^ (of door ons gecorrigeerd tot 
waarin A bij ideale stoffen = 1 en bij gewone stoffen ongeveer = 0,977 is) 
vervangen door [s^— (s — 2)] : s^s — 2) = -^ welke alleen in het grensgeval 
s — z 
s = 4 (bij stoffen met zeer hooge kritische temperatuur) juist is, en N.B. bij ideale 
stoffen (8 = 8 / 3 ) ’^i^t tot 27/^^ maar liefst tot 87/^^ convergeert! In de juiste uit- 
drukking voor 27 /g^p^ ^ nl. if' — 1) : s" substitueert hij n.1. voor f' — 1 de volkomen 
valsche uitdrukking [s^ — (s — 2)] : (s— 2>, welke bij 8 = 8/3 niet tot 3, maar tot 92/3 
zou convergeeren ! Voor gewone stoffen geeft deze zonderlinge formule voor den 
factor 27/g^^ reeds fouten van 15 7 o 5 terwijl de fouten tot ruim 200 7 o kunnen 
