J303 
S als tetravaïent beschouwd) komen overeen. De overige stoffen 
wijken hopeloos af [,,hopeless aberrant” zooals M. zelf t.o.v. CO 
opmerkt; l.c. p. 195)].^) 
Om daarin te verhelpen, neemt hij C en O monovahnt aan in CO ; 
C en O bioaknt (let wel C bivalent) in CO^ ; S hexavalent in CS., 
en HjS ; N monovalent en O bivalent in N,0 ; IS en O beide mono- 
valent in NO; N en P pentavalent in NH, en PH, ; Cl trivalent in 
SnCl 4 (!), maar weer monovalent in HCl. In GeCl^ zonden atomen 
Cl trivalent zijn, maar het vierde monovalentW (l.c. p, 259), hoewel 
M. ook de onnauwkeurigheid der kritische data bij GeCl^ bepleit. 
En ter wille der goede zaak worden CS,, NH,, PHj, H,S, HCl 
bij Tk voor geassocieerd verklaard (l.c. p, 190 ff). ^) Dan kan ook 
in HCl Cl trivalent worden aangenomen. 
Ik zou op al deze dingen niet zoo uitvoerig ingaan, ware het 
niet dat v. d. Waals in zijn stuk over de additiviteit der 6 -waarden 
(in § 1 door ons geciteerd) niet had bew^eerd, dat M. t.o.v. a ,,zeer 
merkwaardige betrekkingen” had gevonden. Ik achtte het dns nood- 
zakelijk op deze stukken van M. kritiek uit te oefenen. 
ö. De koolwaterstoffen. Hier vinden wij 13 der 17 stoffen onzer 
tabel met den regel van M. in overeenstemming. Maar CH^, C^H^, 
CjHg, C 2 H 4 (belangrijke leden toch der reeks) wijken sterk af. 
Bij CH 4 tracht Mathews het weer te verhelpen door den factor ^784 
foutief te verklaren (vergel. Noot 3) op p. 1301)7, en wat C^H^ 
betreft: het eene C atoom zou bivalent zijn, het andere tetravalentl 
De oorzaak, waarom de regel van M. toevallig doorgaat bij de 
hoogere leden der reeks, is hierin gelegen, dat de waarden van a 
eenvoudig evenredig zijn met het aantal H-atomen, en dat bij ver- 
bindingen, waarin naast H ook C, N en O vooi’komen, de grond- 
waarden dezer elementen weinig verschillen {Y&s>p. 2,9, 2,7). Maar 
telkens wanneer Cl voorkomt, waarvan de grondwaarde ongeveer 
dubbel zoo groot is, of S etc., gaat de regel in het geheel niet 
meer door. 
b In plaats van l/C= 1 , 5 X 10-2 vindt men voor resp 1,4, 0,97, 
1,2, 1,8, 1,8, 5,8, 2, 1,24, 0,94, 1,7, 1,85 en 2. Afwijkingen dus van gemiddeld 
450/0 (bij SnCb zelfs 290o/o). 
2 ) M. beweert ook, dat HoO — wijl het meer dan 700/o van zijn regel afwijkt — 
het meest geassocieerde lichaam (bij Tk) van alle bekende stoffen is. Wij vonden 
H,,0 bij Tk slechts weinig geassocieerd, evenals C 2 H 5 OH etc. Veel geringer dan 
GHjOH en azijnzuur b.v. 
3) M. spreekt zelfs de overtuiging uit, dat als men slechts den factor bij 
iedere stof op behoorlijke wijze corrigeerde, al de afwijkingen zouden verdwijnen. 
Inderdaad. 
