1403 
Natuurkunde. — De Heer Haga biedt, mede namens den Heer 
Jaeger, eene mededeeling aan over ; „De Symmetrie der 
Röntgenog rammen van Tetragonale Kristallen.” 
§ 1. Ter verdere aanvulling onzer proefnemingen over de speci- 
fieke symmetrie van de diffraktie-beelden, welke door middel van 
RöNTGENstralen in kristallen kunnen voortgebracht worden, deelen wij 
■ in het volgende de resultaten mede, welke door ons verkregen zijn 
bij de studie van tetragonale kristallen. Het bleek zeer moeilijk, om 
van alle zeven klassen van het tetragonale systeem een voorbeeld te 
onderzoeken, aangezien- vele der bekende representanten der bedoelde 
sy rnmetrie-klassen nauwelijks in den voor deze soort van proet- 
nemingen zoo zeer vereischten graad van volkomenheid, te verkrijgen 
waren. Bovendien zijn er tot dusverre van de tetragonaal-bisphenoï- 
dische ’) klasse geene voorbeelden ontdekt geworden. 
Ten slotte hebben wij ons dus tot de volgende kristalsoorten 
moeten bepalen: Rutiel ■, T inerts \ i-Erythriet-, Scheeliet JKikkelsul- 
faat (6 HEh ; N ikkelselenaat (6 H^O ) ; Kaliumdihydr o fosfaat ; Penta- 
erythriet \ en Wulfeniet. 
§ 2. De verwachte Symmetrie der ' RoNTGBNbeelden bij de ver- 
schillende kristalklassen van het tetragonale stelsel is reeds vroeger 
afgeleid '), en het resultaat daarvan meegedeeld. Wij kunnen hier 
dus daarnaar verwijzen, en terstond met de bespreking van elk der 
onderzochte kristalsoorten beginnen. 
/. Ditetragonaal-bipyramidale klasse. 
a. Rutiel: TiO^ met de assenverhouding a : c = \ : 0,6442 ; onze 
kristallen waren afkomstig van Raade in N oorwegen. De kristallen 
waren weinig doorzichtig, de plaatjes eveneens, en vol kleine barsten. 
De verkregen Röntgenogrammen waren niet fraai, en ongeschikt 
voor reproduktie. Daarom is alleen eene stereografische projektie hier 
weergegeven (Plaat IV, fig. 1) van het beeld, verkregen bij door- 
straling volgens de hoofd-as ; de dikte van het plaatje was 1.50 m.M. 
Het Röntgenogram vertoont blijkbaar eene viertallige hoofd-as, en 
vier daai'door heengaande symmetrie- vlakken. 
1) . Beter was het resultaat in het geval van den Tinste&n : SnO^. 
Onze kristallen, welke eene assen verhouding a : c — 1 : 0,6724 bezitten, 
waren afkomstig van Sclilaggenwald in Bohemen. Van de verkregen 
H Het is nog niet bewezen dat de door Weyberg (Anz d. Akad. d. Wiss. in 
Krakau, (1906). 611 — 616) genoemde verbinding: CaO . . SiO.^, inderdaad 
tot deze symmetiie-klasse moet gerekend worden. 
2) Haga en Jaeger, deze Verslagen 24. 444. (1915). 
