1561 
Natuurkunde. — De Heer Loréntz biedt een mededeeling aan 
van de Heeren L. S. Ornstein en F. Zernikb : ,, Bijdragen tot 
de kinetische theorie der vaste stof.” I. De thermische druk 
van het isotrope lichaam. 
(Mede aangeboden door den Heer H. Haga). 
P. Debije heeft in zijn Wolfskelil-vooj-dracht een theorie van 
de toestandsvergelijking der vaste stof ontwikkeld, die door zijn 
leerling M. I. M. ’van Everdingen nader is nitgewerkt. Dbbije gaat 
van het physische grondbeginsel uit dat de krachten tusschen de 
molekulen in eeii vaste stof niet qnasi-elastisch zijn, doch dat zij 
ook van hoogere machten der deformaties afhangen en toont aan dat 
slechts dit beginsel in staat is de uitzetting van een vast lichaam te 
doen begrijpen, waaraan onder constanten druk energie wordt toe- 
gevoerd. Daardoor is het hem mogelijk een afleiding te geven van 
de stelling van Grünbisen omtrent het verband van de uitzettings- 
coëfficient en de soortelijke warmte. 
Hij berekent de vrije energie van een vast lichaam met behulp 
van een kanonisch ensemble, waarbij hij zich van de methode der 
eigentrillingen bedient en van den aanvang af de onderstelling der 
energie-qiianta gebruikt. 
Wij zullen in deze publicatie een nieuwen weg aangeven om 
met behulp van de physische grondslagen van Debije de toestands- 
vergelijking te vinden. Eerst op ons eindresultaat zullen wij, indien 
wij het voor lage temperaturen gebruiken, de uitkomsten van de 
theorie der quanta toepassen. Debije heeft geleerd het net der moleculen 
bij berekeningen door een continuüm te vervangen, Born’) heeft de 
juistheid van deze kunstgreep getoetst wij zullen ons daarom bij de 
beschouwing van het isotrope lichaam bedienen van een continuüm 
dat dit lichaam benadert. Ter toelichting daarvan behandelen wij het 
probleem van een puntenrij en voeren voor dat geval den overgang 
tot een continue staaf uit. Onze methode bestaat hierin dat wij den 
therrnischen druk bepalen, d. w. z. den druk die op een vast lichaam 
moet worden uitgeoefend om het volume constant te houden bij 
energie-toevoer. 
1. Laat ons een puntenrij beschouwen die met n aequidistante 
b Vortrageüber die kinetische Theorie der Materie, Leipzig 1914. „Zustandsgleichung 
und Quantenhypothese u. s. w.”). 
b De toestandsvergelijkingen van het isotrope vaste lichaam. Diss. Utrecht 1914. 
Q M. Born. Dynamik der Krystallgitter. Teubner. 1915. 
