1589 
Sterrekande. — De Heer H. G. v. d. Sande Bakhuyzen geeft een 
Verslag van den inbond van eenige door den Hoer Bensaude 
aan de Akademie gezonden werken over de sterrekiindige 
zeevaartkunde in Portugal tijdens de groote ontdekkingen in 
de 15° en 16° eeuw. 
In de 14° en 15° eeuw hebben, zooals bekend is, de Portugeezen 
veel belangrijke zeetochten langs de Westkust van Afrika verricht. 
Reeds voor 1336 hadden zij de Canarische eilanden bereikt, en hun 
macht ter zee bleek uit de vermeestering van Ceuta in 1415. Zij 
ondernamen in 1462 een reis naar Guinea, bezochten in 1481 
St. George del Mina, en eenige jaren later volbracht Joseph Vizinho 
veel breedtebepalingen in Guinea. In 1487 — 88 maakte Ba rthelomeu 
Diaz zijn tocht naar de Kaap de Goede Hoop en in 1497 ondernam 
Vasco de Gama zijn tocht naar Indië om de Kaap. 
Bij eenige der eerste tochten werd vermoedelijk alleen in de nabij- 
heid van de kust gevaren, en bediende men zich van enkele kaarten 
en van het kompas. Toen de tochten zich echter verder uitstrekten, 
waren astronomische plaatsbepalingen noodig, en Joan de 11°, aan 
wien reeds in 1474 door zijn vader de administratie der Portugee- 
sche koloniën was opgedragen, doch die eerst in 1477 als koning 
optrad, riep vermoedelijk vóór 1483 eene Commissie of Junta te samen 
om de zeevaartkundige vraagstukken te onderzoeken. Volgens den 
geschiedschrijver Barros hadden in deze junta zitting twee genees- 
heeren van deti koning, meester Rodriguez en meester Joseph Vizinho, 
die reeds aan meerdere zeereizen had deelgenomen, benevens Martin 
Behaiai uit Boheme, die in 1484 in Portugal was gekomen en 
beweerde een leerling te zijn van den beroemden stei’rekundige 
Regiomontanus, in den tijd dat deze van 1471 tot 1475 in Neuren- 
berg woonde. 
Voor eene behoorlijke bepaling van de lengte op zee waren toen 
de hulpmiddelen nog te gebrekkig, doch voor de bepaling van de 
breedte, en het was juist deze welke de Portugeezen bij hunne reizen 
het meest behoefden, waren de omstandigheden gunstiger. Voor plaat- 
sen ten noorden van den evenaar kon men zich bedienen van de 
hoogte van de poolster, waaruit na eenige correcties de poolshoogte 
of breedte kon worden afgeleid, doch op plaatsen ten zuiden van 
den evenaar was die ster niet meer zichtbaar, en de plaatsen der 
sterren in het zuidelijk halfrond van den hemel waren te slecht 
bekend om voor de breedtebepalingen te kunnen worden gebruikt. 
Het hemellicht dat zich in die streken het best daartoe leende was 
de zon, maar daar de afstand van de zon tot den hemelpool van 
