1634 
voorwaarden van het experiment alleen om de positieve ionen con- 
denseert. (Zie boven de literatnnropgaaf). 
Het geladen zijn van den nevelaanslag is liet volkomen pendant 
van het odoroscopisch phenomeen (kamferbeweging op volmaakt 
rein water), want het vereischt tot zijn totstandkomen : 
1". eene vluchtigheid van de oplossende stof, 
eene verlagende werking op de oppervlakte-spanning van het 
water. 
Het ladingsverschiinsel is echter algemeener, want het geldt zoowel 
voor vloeibare renkstotfen als voor vaste, in water oplosbare, terwijl 
het odoroscopisch phaenomeen alleen voor de laatste geldt. 
Een bijzonderheid blijft intusschen nog zeer de aandacht trekken, 
n.1. het feit, dat een, 27 o alcohol-oplossing bij hare verstuiving een 
duidelijke lading geeft door nevelaanslag, een 5“ „ oplossing het reeds 
minder doet, een lOVo oplossing nog minder, een 257o oplossing 
slechts een spoor en een 507o in het geheel niet. Een analoge ver- 
houding vindt men, met kleine verschillen in de overgangspunten, 
bij aceton, piridine en nog een aantal andere hierop onderzochte stoffen. 
Van de echte reukstoffen zijn verrassend kleine hoeveelheden 
voldoende om het ladingsverschijnsel tot stand te brengen. Zoo is 
b.v. 25.10-6 gram geraniol, opgenomen in 25 cub. cm. eener 27o 
oplossing van salicvlas natricus (op zich zelf geen lading gevend), 
toereikend om een zeer duidelijke lading te weeg te brengen. Hetzelfde 
wordt bereikt met een hoeveelheid trinitrobutyltoluol (kunstmoschus) 
van dezelfde orde. Zulke vloeistoffen hebben een oppervlaktespannin.g 
(volgens Traübe bepaald) die lager is dan die van water. Bedenkt 
men, dat de 25 cub. cm. vloeistof verdeeld werden in een groote 
hoeveelheid lucht, dan blijkt, hoe opmerkelijk scherp ook de electri- 
sche reactie is. Bij de zintuigelijke reactie van den reuk staat zij intus- 
schen nog verre ten achter (van trinitrobutyltoluol b.v. wordt per Liter 
lucht 1.10-6 milligram onderscheiden). Evenwel bij de tegenwoordige 
proeven is opzettelijk slechts van een matig gevoeligen electroscoop 
gebruik gemaakt. Onze hoofdaandaclit was op de isolatie en de 
vermijding van bronnen van fouten gevestigd. Het is dus allerminst 
uitgesloten, dat voor goed gekozen eh zeer gevoelige instrumenten 
ladingsverschijnsel en zintuig zullen blijken te rivaliseeren. Afgezien 
van instrnmenteeje verhoudingen, wordt de kleine hoeveelheid stof, 
welke zich door het ladingverschijnsel kan verraden, naar ik vermoed 
bepaald door moleculairge wicht, vluchtigheid en verlagende werking 
op de oppervlaktespanning. Het zijn dezelfde factoren, welke de 
physische voorwaarden vormen, waaraan een stof moet voldoen om 
biologisch als reukstof te kunnen fungeeren. 
