1643 
De eerste waarde is nog iets hooger dan de hoogste gevonden 
waarde, nl. 5,2 bij Helium. Gewoonlijk wordt een waarde gevonden 
in de buurt van 2 ^), zoodat Hg in vloeibaren toestand misschien een 
ander moleculairge wicht heeft dan bij 
Wat de tweede waarde betreft, zoo is ook deze belangrijk hooger 
dan de gemiddelde waarde bij zeer vele (normale) stoffen, nl. 1,60. 
Ook dit wijst op toenemende associatie in den damp van Hg^ tot 
Hgj, wanneer de temperatuur hooger wordt. 
In overeenstemming met de abnormaal hooge waarde van Tk : Tg, 
n.1. 2,0 inpl. v. 1,6, zal de waarde van ƒ« in de van der WAALs’sche 
dampdrukformule 
betrekkelijk laag uitvallen. Immers met ps = 1 (atm.), Tk : Ts= (p wordt 
log^^Pk 
hetgeen (daar log pk in den regel weinig invloed heeft) tot een te 
lage waarde van ƒ* voert, wanneer (p te groot is. Inderdaad vindt 
men bij kwik met cp =.2 voor fg de waarde 192 = 2,28, ter- 
wijl de middelwaarde bij vele normale stoffen = 2,90 is (= 6,7 
met NBPER’sche log.). 
y) Het verloop van den dampspannings factor / bij kwik. 
Hoewel bij sommige geassocieerde stoffen, zooals azijnzuur, meth3d- 
alcohol, etc., de waarde van ƒ, (en dos ook die van fk) grooter 
wordt gevonden dan bij normale stoffen (gemiddeld 3,35, of met 
Nep. log. 7,7), zoo kan toch ook het tegenovergestelde gedrag worden 
verwacht. Immers, daar de daïnpdruk-curve bij stoffen, welke bij 
de kritische temperatuur nagenoeg geheel dubbelmoleculair zijn. 
b Het is voorzeker merkwaardig dat de verhouding : Ttr of in de buurt van 
H /3 ligt (b.v. CO 2 ), of in die van 2 (bij vele sloffen), of wel in die van 22 / g (bij 
verscheidene stoffen), of ook in die van 3 f /3 (bij een geringer aantal stoffen), of 
eindelijk in die van 4 (b.v. bij Iso-pentaan). Deze getallen verschillen telkens 2 /g 
eenheid. Op 4 zou volgen 42/3 en öVs (bij Helium en kwik). Wij komen hierop 
nog terug. 
[Fritz meende dat deze verhouding of 1,2 èf 1,8 èf 2,7 zou zijn, maar dit is 
blijkbaar minder juist, zooals men zelf kan nagaan, wanneer men bet quotiënt 
Tk-Ttr bij een groot aantal stoffen bepaalt. Zie de Tabel verderop]. 
2) Hoewel het dan minder verklaarbaar is dat bij lagere temperatuur en kleiner 
volume (twee in de zelfde richting werkende factoren) minder associatie zou aan- 
wezig zijn dan dan bij hoogere temperatuur. 
