1665 
zelfs mededeelen, dat de analogie met een diibbelbrekend kristal 
zoo ver gaat, dat men liet typische assenkruis te zien krijgt, wan- 
neer men het sol in convergent gepolariseerd licht beschouwt, terwijl 
de vloeistof zich beweegt in een richting, die met de mikroskoopas 
samenvalt. 
Een overeenkomstig gedrag vertoonden oude Fe^O, solen. 
Deze ervaringen gaven aanleiding tot interessante beschouwingen 
omtrent den kristallijnen toestand, maar zijn bovenal van groot 
belang voor de theorie der vloeiende kristallen ; de analogie met 
deze lichamen is toch buitengewoon opvallend. 
2. In April 1915 bereidde ik volgens de methode, zooals Biltz 
die aangeeft, een niet zeer geconcentreerd sol. Het vertoonde 
de donkere slieren bij roeren absoluut niet, evenmin kon ik een 
oplichten tusschen gekruiste nicols waarnemen, zoomin door die 
eenvoudig voor een planparalelle ku vette te houden als in het pola- 
risatiemikroskoop. Toen ik in December liet praeparaat weer eens 
ter hand nam, bleken beide verschijnsels zich uiterst manifest te 
vertonnen. Met dit praeparaat zijn de hier verder beschreven proeven 
in Januari, Februari, en Maart 1916 verricht. 
Doel van het onderzoek was om ultramikroskopisch de boven- 
genoemde hypothese te verifieeren. Het scheen mij nl. toe, dat met 
het mikroskoop nagegaan kon worden, of werkelijk de deeltjes onder 
de aangegeven omstandigheden zich op de verwachte wijze rang- 
schikken. 
3. Waarneming in het kardiokl-idtramikroskoop. Het praeparaat 
werd sterk verdund tot een zwak gele vloeistof, daarvan werd een 
druppel in het kardioid ultramikroskoop gebracht. 
Lichtbron: WEULBbooglamp. Objectief: Speciaal Apochromaat. Kom- 
pensatieoculair 18. 
De buigingsbeeldjes zijn hoogst eigenaardig: lange lichtblauwe 
strepen, zeker wel twintigmaal langer dan breed, ziet men in ruslige 
BROWNSche beweging, daartusschen kleine ronde schijfjes in levendige 
beweging. De schijnbare grootte der staafjes is ongeveer 1 cm. Het 
zijn lange soepele deeltjes, die zich als slangetjes bewegen, af en toe 
buigen en j vorm aannemen, klaarblijkelijk onder invloed van mole- 
kuulstooten in tegengestelde richting nabij de uiteinden. Verder 
bewegen zich weer langzamer V-vormige tweeling-combinaties, even- 
B W, Biltz, Nachr. Göttingen 1904, 8, 
