1671 
Scheikunde. — De Heer Boesbken biedt eene mededeeling aan 
van den Heer Dr. J. Versluys M. Lover: „Chemische werkin- 
gen in den ondergrond der didnen” . 
(Mede aangeboden door den Heer Molengraapf). 
In de duinen en den ondergrond daarvan wordt op geringe diepte 
in den regel water aangetrotFen, hetwelk de voornaamate ionen van 
het zeewater bevat, doch in eene geheel andere verhouding en wel 
zoo, dat daarin de ionen Ca en HCO3 sterk pp den voorgrond treden. 
Toch is de concentratie van de Ca-ionen, welke in verhouding tot 
de andere ionen in eene zeer groote hoeveelheid voorkomen, daarin 
geringer dan in zeewater. Op grootere diepte wordt algemeen water 
aangetrotFen, waarin de ionen in ongeveer dezelfde concentratie en 
dezelfde onderlinge verhouding voorkomen, als in het zeewater. 
Het water van de eerste soort zal in het volgende worden genoemd 
het normale zoete water, het andere, het normale zoute water. 
Als voornaamste ionen kunnen worden genoemd 
Na, Mg, Ca, Cl, HCO3 en SO^. 
In het normale zoete water is de concentratie van alle ionen 
gering, maar van de kationen is de hoofdzaak Ca en van de anionen 
HCO3. 
In het normale zoute water daarentegen is de concentratie van 
alle ionen veel grooter en zijn de kationen hoofdzakelijk Na, de 
anionen Cl. De afscheiding tusschen beide typen van water is niet 
scherp en er is een langzame ovei’gang. 
Deze overgang kan echter niet worden verklaard door eenvoudige 
menging. De uitvoerige analyses van een groot aantal grondwater- 
monsters, welke op verzoek van het Rijksbureau voor Drinkwater- 
voorziening in de laatste jaren werden verricht door het Centraal 
Ijaboratorium ten behoeve van het Staatstoezicht op de Volksgezond- 
heid te Utrecht, maken eene nauwkeurige studie van de verschijn- 
selen die zich daarbij voordoen, mogelijk. 
Nabij de overgangszone, waar het chloorgehalte nog geheel over- 
eenstemt met dat van het zoete water, is eene belangrijke verandering 
waarneembaar in de concentratie der ionen Na, Mg en Ca en wel 
zoo, dat deze ionen daar ongeveer in dezelfde onderlinge verhouding 
voorkomen als in het normale zoute water. 
Worden de getallen, die de concentraties van de ionen Na, Mg en 
Ca aangeven, respectievelijk gedeeld van het atoomgewicht van 
natrium en de halve atoomge wichten van magnesium en calcium, 
zoodat de concentraties der chemische aequi valenten worden ver- 
108 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIV. 1915/16. 
