1673 
ontstaan der duinen, was het land daar ter plaatse door de zee 
bedekt. De bodem kan toen tot groote diepte met zeewater door- 
drongen zijn geweest. 
Sedert daarop duinen zijn ontstaan, is neerslagwater in den bodem 
ingezonken en dit verdrijft het zoute water. 
Waar thans zoet water is, is derhalve vroeger zout water geweest 
Het normale zoete water moet dan worden beschouwd als het 
ingedrongen neerslagwater, dat koolzuur bevat en daardoor calcium- 
carbonaat van in den bodem aanwezige schelpen heeft opgelost. 
Het normale zoute water is het nog aanwezige zeewater. Indien 
in den bodem vaste stoffen aanwezig zijn, als amorphe silicaten van 
aluminium met natrium, magnesium of calcium, dan wei aluminaat- 
silicaten, die op dezelfde wijze als zeolieten het vermogen bezitten, 
om wanneer zij met eene oplossing van zouten in aanraking komen, de 
drie laatstgenoemde elementen tegen elkaar uit te wisselen, zou het 
bedoelde verschijnsel zich kunnen voordoen. 
Zoolang de bodem nog was doordrongen met water, waarin 
Na, Mg en Ca waren opgelost ongeveer in de verhouding waarin 
zij in zeewater voorkomen, en vooral zoo dit water circuleerde, en 
steeds door versch zeewater werd vervangen, zal er op den duur 
een chemisch evenwicht zijn ontstaan tusschen de ionen Na, Mg en 
Ca in het zeewater en de atomen Na, Mg en Ca in de silicaten. 
Toen dit zeewater werd verdrongen door water, waarin de ionen 
Na, Mg en Ca in eene andere verhouding voorkwamen n.1. in die 
van het boven vernielde normale zoete water, was het chemische 
evenwicht verbroken en er moest eene uitwisseling plaats hebben. 
Terwijl zooals is opgemerkt, in het normale zoute water, het 
natrium zeer sterk op den voorgrond komt, treedt in het van neerslag 
afkomstige normale zoete water het calcium sterk op den voorgrond. 
In het ingedrongen zoete water zal dus aanvankelijk, tengevolge van 
de uitwisseling, de verhouding der ionen Na, Mg en Ca meer over- 
eenkomen met die van zeewater, en eerst nadat er zekeren tijd het 
zoete water heeft gecirculeerd, zal de verhouding dezer ionen weder 
die van het normale zoete water nabij komen, zooals is waargenomen. 
Door aan te nemen, dat de vaste stoffen in den bodem met de 
kationen in het grondwater er naar streven, een chemisch evenwicht 
te vormen, kan in verband met het voortdringen van het zoete 
kalkhoudende water, het ontstaan worden verklaard van natriumrijk 
grondwater, met een gering chloorgehalte. In het normale zoete 
aeq. ^ omstreeks 1,38 en de ver- 
water toch is de verhondin" 
108 * 
