1675 
natriumgehalte groot is in het zoete nabij het zoute water, niet 
wordt waargenomen. 
In het bovenstaande is gesproken van natrium en niet van kalium, 
omdat analyses waarbij de scheiding van kalium en natrium heeft 
plaats gehad slechts zelden zijn verriclit. 
Waar is gesproken van natrium, is dus bedoeld de som van 
natrium en kalium. 
Men heeft waargenomen, dat in de akkerbodems colloïdale 
stoffen aanwezig zijn, die het vermogen bezitten, ammoniak en 
kalium te binden, en dit bij toevoeging van kalk weder af te staan. 
Deze stoffen nu kunnen ook in den ondergrond der duinen aan- 
wezig zijn, zoowel in de klei- en leemlagen, als in het slib, hetwelk 
de meeste zanden bevatten. Het is waarschijnlijk dat deze stoffen 
hoofdzakelijk de wisselwerking veroorzaken, en zij kunnen eene 
samenstelling hebben, welke overeenkomt met die der z.g. kunst- 
matige zeolieten van Gans. 
Overigens worden amorphe natriumaluminiumsilicaten gebruikt 
om in water dat in stoomketels moet worden gebruikt calcium te 
vervangen door natrium. 
Resu meerende kan nog eens worden herhaald : 
I. dat het natriumrijke zoete water geen grooter gehalte aan 
aeq. Na -j- Mg -f- Ca heeft, dan het normale zoete water, zoodat de 
toename van Na-ionen is samengegaan met eene afname van andere 
ionen ; 
II. dat de verhouding Na/Cl in het natriumrijke water grooter, is 
dan in het normale zoete en ook grooter dan in het normale zoute 
water, zoodat de menging van deze beide typen van water het 
grootere natriumgehalte niet kan veroorzaken ; 
III. dat daar, waar het diluvium zich nog boven de zee verheft 
en het zoete water zich niet onder verdringing van zeewater heeft 
Na 
verzameld, de verhouding aeq. niet toeneeemt nabii de 
^ ^ Na+Mg+Ca 
grens van zout en zoet water; 
Na 
IV. dat de verhouding aeq. — in het natriumrijke water 
^ ^ Na+Mg+Ca 
ongeveer nadert tot die in het normale zoute water en dus de aan- 
name van eene omkeerbare chemische wisselwerking als oorzaak 
voor de hand ligt; 
Na 
V. dat wel is waar de verhouding aeq. bij uitzonde- 
Na-j-Mg-j-Ca 
ring grooter is dan in normaal zout water, doch dat, aangezien ook 
