1689 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt een mededeeling aan 
van de Heeren L. S. Oknstein en F. Zernike : „Bijdrage tot 
de kinetische theorie van het vaste lichaam II. Het ongehinderd 
doorgaan van warmte, ook hij afwijkingen van de wet van 
Hooke.” 
(Mede aangeboden door den Heer Haga). 
1. In een aanhangsel bij zijn voordracht over de toestandsverge- 
lijking van het vaste lichaam heeft Debije^) een poging gedaan tot 
,,een qualitatief theoretisch berekenen van het warmtegeleidings- 
vermogen”. Daarbij wijst de schrijver zelf er herhaaldelijk op, dat 
zijn berekeningen slechts zeer globaal zijn en alleen ter eerste 
oriënteering moeten dienen. Toen wij dan ook begonnen, de aan- 
sporing van Debijb in zijn laatste alinea (l.c.) volgend, met pogingen 
om een nauwkeurige berekening van de warmtegeleiding te ver- 
krijgen, leek het ons niet wenschelijk, diens gedachtengang op den 
voet te volgen en alleen hier en daar verbeteringen en aanvullingen 
aan te brengen. 
Nu is de grondgedachte van Debije, die wij dus op andere wijze 
wilden verwerken, de volgende. In een ideaal vast lichaam, d. w. z. 
een lichaam waarvoor de elastische vergelijkingen lineair zouden 
zijn, kunnen verschillende loopende golven onafhankelijk van elkaar 
bestaan, evenals de electromagnetische golven in een stralingsveld. Dat 
brengt mede dat warmtebeweging, die aan één zijde in het lichaam 
plaats heeft, zich ongehinderd door het lichaam verspreidt, zoodat 
de energiedichtheid in alle deelen van het lichaam even groot wordt. 
Is het lichaam in stationairen toestand, dan zal zoodoende de tempe- 
ratuur overal gelijk zijn, ook al gaat voortdurend een energiestroom 
in bepaalde richting door het lichaam. Vandaar dat Debije deze 
uitspraak vooropstelt: het warmtegeleidingsvermogen van het ideale 
lichaam is oneindig groot (l.c. § 7. Men vergelijke de daar gegeven 
uitvoeriger beschouwing). Het verdient in allerlei opzichten de voor- 
keur, deze uitspraak zóó te formuleeren : het ideale lichaam vertoont 
geen warmte-weerstand. 
Dat een werkelijk lichaam wél warmte-weerstand vertoont, schrijft 
Debije nu verder toe aan het niet volkomen lineair zijn van de 
elastische vergelijkingen. Daardooi kunnen verschillende golfbewe- 
gingen niet streng gesuperponeerd worden, en het is denkbaar, dat 
in verschillende richting loopende golven elkaar dan als ’t wmre 
1) Mathematischej Vorlesungen an der Universitat Göttingen VI (Wolfskehl- 
Vortrage) pg. 19. 
109 ^ 
