1699 
Natuurkunde. — De Heer Kamerltngh Onnes biedt aan Supple- 
ment 39^ bij de Mededeelingen uit het Natuurkundig 
Laboratorium te Leiden : W. H. Keesom en Mej. C. van 
Leeuwen. „Over den tiueeden viriaalcoëfjicient voor harde hol- 
vormige quadrupooJ-moleculen.” 
(Mede aangeboden door den Heer Lorentz.) 
§ 1. In Suppl. N“. 39« (Sept. ’15) werd een stel formules gegeven, 
die in staat stellen den tweeden viriaalcoëfficient voor harde bol- 
vormige quadrupool-moleculen (moleculen, wier onderlinge aantrek- 
king aequivalent is aan die van in hun middelpunt geplaatste zonale 
quadrupolen) in’eene reeks naar opklimmende machten van te ont- 
wikkelen. Van deze reeks, die bij de lagere temperaturen slechts 
langzaam convergeert, werden toen zooveel termen berekend, dat 
daarmede tot bij 74 Tinvip^o) die viriaalcoëfficient (B) met eene 
nauwkeurigheid van ongeveer 1 7o -5^) kon afgeleid worden. 
Daarna werden deze uitkomsten met de experimenteele gegevens 
betreffende waterstof vergeleken, waarbij men tot ongeveer 150° K. 
kon gaan. 
Wij hebben nu van de bovengenoemde reeks nog een aantal 
termen berekend, zoodat zij nu tot aan ongeveer J'inv (p-o), of 
voor tot ongeveer 96° K. met eene nauwkeurigheid, die op J7o 
van gesteld kan worden, bruikbaar is. Daaronder valt dan het 
geheele temperatuurgebied boven het BoYLE-punt. 
§ 2. De nu berekende termen aan die van verg. (18) van Suppl. 
N“. 39“ toevoegende, verkrijgen we: 7 
5 = i n . I 1—1.0667 (Au)^ -f 0,1741 (/m)® — 
— 0.4738 (/m)' d" 0.6252 {hv)^ — 0,2360 (Au)'’ + 0.1355 [hv^ — 
— 0.1019 (Au)® .+ 0.05934 (livf — 0.03579 (Au)'" + 0.01910 (Au)” — 
— 0.00993 (An)'^ + [0.0048 (Au)'* — 0.0022 (An)'7 }. . . (1) 
De coëfficiënten tot en met die van (Au)'* werden berekend met 
behulp van de in Suppl. N". 39a § 2 gegeven formules. Die van 
(Au)'® en {hvy* zijn slechts voorloopige waarden, en daarom tusschen 
[] geplaatst. Wij merkten n.l. bij de vorige coëfficiënten op, dat de 
verhouding van den geheelen coëfficiënt tot de som van de twee 
grootste der termen, waaruit hij volgens verg. (11) van Suppl. N“. 
39a is opgebouwd, slechts weinig meer veranderde. Die verhouding 
q Wij verwijzen voor de notaties naar Suppl. N". 39a. 
