1742 
Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan Meded. 
N". 149/;, uit het Natuurkundig Laboratorium te Leiden: 
J. E. Versciiaefelt en Ch. Nicaise ,,De inwendige lorijving 
van vloeibaar gemaakte gassen. IV. Toestel en methode. V. Voor- 
loogige bepalingen betrefende vloeibare mengsels van zuurstof 
en .stikstof.” 
(Mede aangeljoden door den Heer J. P. Kuenen.) 
IV. Toe.stel en methode. 
1. Inleiding. 
In de drie vooi'afgaande mededeelingen van deze serie (Meded. 
N". 148/;, c en d) lieeft één van ons de theorie van de schommelende 
draaiingsbeweging van een bol in een wrijvende vloeistof ontwik- 
keld, met het oog op een experimenteel onderzoek omtrent de in- 
wendige wrijving bij lage temperaturen van vloeibaar gemaakte 
gassen en in ’t bijzonder van vloeibare waterstof, hetwelk wij op 
uitnoodiging van Prof. Kamerlingh Onnes ondernamen. Nu het ge- 
bleken is dat de toestel, dien wij voor ons onderzoek geconstrueerd 
hebben *), goed voldoet, kunnen wij tot een beschrijving er van 
overgaan. Wij hebben aan die beschrijving toegevoegd de uitkomsten, 
verkregen bij een voorloopig onderzoek omtrent de inwendige wrijving 
van vloeibare lucht en een paar uit lucht verkregen vloeibare meng- 
sels (waarvan één bijna geheel uit zuurstof en een ander voorna- 
melijk uit stikstof bestond.) 
2. Be.schrijving van den toestel. 
Deze bestaat int twee hoofddeelen, het schommelende stelsel en 
het omhulsel, waarin dit is opgehangen en binnen hetwelk zich het 
vloeibaar gemaakte gas bevindt. 
Het schommelende stelsel bestaat in hoofdzaak uit een zorgvuldig 
afgedraaiden geelkoperen bol B (zie bijgaande fig.) (na meting bleek 
het een zwak afgeplatte ornwentelingsellipsoide te zijn, waar- 
van de equatoriale sti-aal 77^ = 1,927 cM. was, de axiale straal 
=; 1,923 cM. ; zijn massa nig was 250,8 gr.), opgehangen aaneen 
draad D van fosforbrons (dik 0,17 mM., lang 60 cM. ongeveer). De 
draad is gesoldeerd in een koperen stukje, geschroefd in een knop K, 
welke draaibaar is in de kegel vormige holte van een dikke plaat P, 
die rechthoekig geplaatst is op een slede *SY; deze is bevestigd aan 
9 De toestel werd geheel vervaardigd in de werkplaatsen van het cryogeen 
laboratorium. 
