1749 
ö en van den slingertijd T kan liet koppel der op het schommelende 
sjsteem werkende wrijvingskrachten worden afgeleid. Uit de waar- 
nemingen blijkt nl. dat de beweging van dat sjsteem een gedempt 
harmonische is en dus beantwoordt aan de vergelijking 
(Pa da 
+ + 
waarin K het traagheidsmoment is van het schommelende stelsel, 
da 
Ma wringingskoppel en L — het koppel der wrijvingskrachten. 
dt 
Nn hebben we vroeger gevonden ^), dat in tweede benadering 
(en deze zal bij onze proeven met voldoende nauwkeurigheid gelden) 
L' _ 2(f 
K-J\‘ 
(28') 
waarin de schommeltijd is van het stelsel, wanneer het geen 
wrijving ondervindt, en L' het reëele deel van L-, voor het imagi- 
naire deel L"i geldt, eveneens met voldoende benadering 
L" 
Z 
4.7r T-T, 
(28') 
Uit de vergelijkingen (28') kan dus L berekend worden. 
Dit is echter nog niet de L die in onze formules van meded. n“. 
1486 voorkomt, en die alleen op de wrijving der vloeistof betrek- 
king heeft. Inderdaad, het stelsel ondervindt niet alleen wrijving 
van de vloeistof (op den bol), maar ook van den damp (op de niet 
in de vloeistof gedompelde deelen); ook is er inwendige wrijving 
in den draad. Het koppel der wrijvingskrachten bestaat dus uit drie 
deelen; deze zijn onafhankelijk van elkaar, zoodat we mogen stellen 
L L, + Z, + L, 
waarin Z,, en achtereenvolgens betrekking hebben op de wrijving 
van de vloeistof, van den damp en van den draad, Uit den ge- 
1) Zie Meded. n». 148b, bdz. 777. 
2) Ibid., blz. 778. 
3) Dat het moment van het koppel der wrijvingskrachten, die de vloeistof op 
da 
den bol uitoefent, in den vorm L] — geschreven kan worden, is theoretisch be- 
wezen, voor de twee andere momenten is dit echter niet het geval; toch wordt 
het waarschijnlijk geacht (en de proeven zijn daarmede in overeenstemming), dat 
ook voor die componenten van bet geheele wrijvingskoppel geschreven mag worden, 
Lr, ^ en L-i^ (zie b.v. Zemplén, Ann. d. Phys., (4)19,786, 1906; G. E. Guye, 
“ dt dt 
Arch. d. Genève, 37, 222, 1914). 
