1752 
draad (massa’s van het schommelende stelsel} en de daarbij behoo- 
rende waarde van het wrino-ingsmoment M. 
m 
7’„ 
^/m 
K 
M 
I 
104,4 4- 
12,406 
3,899 
201,0 
51,56 
II 
250,8 -f 
TOo 
17,517 
7,773 
400,3 
51,50 
III 
250,8 + 
104,4 
-f 2", 979 
11,149 
573,5 
. 51,44 
IV 
327,6 + 
20,968 
11,136 
572,8 
51,43 
!„ Stelt 
daarin 
voor 
de massa van 
het s_ysteem 
zonder 
bol noch 
cylinder = 56,2), waarvan het traagheidsrnoment 27,8 bedroeg ^). 
Men ziet dat M een weinig vermindert met toenemende spanning 
van den draad (ongeveer met 0,0005 per gram) ; de wijziging die 
M ondervindt door den opwaartschen druk der vloeistof (ongeveer 
30 gr. in water of in. vloeibare lacht) ligt evenwel binnen de grenzen 
der waarnemingsfouten ®). 
V. Voorloopige hefiaïmgeri betreffende vloeibare mengsels 
van zuurstof en stikstof. 
1. De intoendige wrijving van vloeibare lucht. 
Om de wei'king van onzen toestel in een technisch eenvoudig geval 
op de proef te stellen, werd besloten in de eerste plaats den wrij- 
vingscoëfticient van vloeibare lucht te bepalen. 
De in het laboratorium versch bereide vloeistof werd in het vacuum- 
glas gegoten tot op een geschikte hoogte (ongeveer tot aan het merk 
\an het stalen stiftje), nadat daaromheen een tweede vaciuimglas 
was geplaatst, dat eveneens, en wel tot een hooger niveau, met 
vloeibare lucht was gevuld. Door straling van de kap van den toe- 
1) Dit traagheidsmoment werd afgeleid uit den schommeltijd ((Tq) I' = 4,611) van 
het onbelaste stelsel en de waarde 51,63 die M bereikt bij m = mo; aangezien 
echter de kennis van dit traagheidsmoment voor de bepaling van M noodig was, 
moest ziin waarde door opeenvolgende benaderingen worden gevonden. 
2) Zelfs zonder dat het noodig is M te berekenen, blijkt deze veranderlijkheid 
van M met de spanning reeds uit de waarnemingen I, II en III. Was n.1. M 
onafhankelijk van de spanning, dan bestond blijkbaar tusschen de schommeltijden 
(To)l, (T(0 iL (Tq)iii en (TolF de betrekking: 
- 
Uit de afwijking van deze gelijkheid werd, bij aanname van een lineaire betrek- 
king tusschen M en m, de coëfficiënt 0,ü005 berekend. 
Ook bij constante belasting bleek het wringingsmoment niet geheel standvastig 
te blijven : van den eenen dag tot den anderen veranderde de schommeltijd een 
weinig (enkele honderdsten van een secondeh blijkbaar door geringe wijzigingen 
in den toestand van den draad (hoofdzakelijk temperatuursvefanderiugen). Een syste- 
matisch onderzoek daaromtrent hebben we echter niet gedaan, omdat toch bij 
iedere proef de Tq werd bepaald. 
