1756 
Volgens de waarde die ten slotte voor ij werd gevonden, bleek 
dit verseliil echter nog 107 o ongeveer te klein te zijn, wat begrijpelijk 
is, wanneer men bedenkt dat allicht de wrijving van den bol in den 
damp dicht bij de vloeistof een wel kleine, maar toch merkbare 
verhooging van den slingertijd kon geven 7- Daarom hebben we het 
verkieslijk geacht, het verschil T — te berekenen met behulp van 
de tweede verg. (28'), daarin substitueerende de waarde van L” die 
men uit de tweede form. (30i berekent, met behulp van de benaderde 
waarde van die men vindt door 7^= 2\ te stellen 7- Op die 
manier werd gevonden 
T-T 
L'' = l,72 , tp = -_-J! = 0,0050 
dus 
= 0,105 . = 20,923. 
Voor de berekening van L en L” moet gebruik gemaakt worden 
van het traagheidsmoment, dat het schommelende stelsel heeft, wanneer 
de bol de temperatuur van vloeibare lucht (H0°K.) heeft. Nemen we, 
volgens de bepaling van Henning®), als gemiddelden uitzeftings- 
coëfficient van geelkoper tusschen kamertemperatuur en de tempe- 
ratuur van vloeibare lucht (± 200" verschil) 0,00001644, dan is 
bij 80° K. de straal van den bol 72 = 1,9217, A7 = 370,0 en 
K = 173,2 4- 370,0 + 27,8 = 571,0. 
Met é — 0,03976 volgt nu daaruit, volgens (28') 
IJ = 2,170. 
Dit heeft, zooals gezegd (zie IV, ^ 5), betrekking op de geheele 
wrijving, die het schommelende stelsel ondervindt, en daaruit moeten 
we nu nog den coëfficiënt L\ vinden, die alleen op de wrijving van 
de vloeistof betrekking heeft. Daartoe werden nieuwe proeven ge- 
nomen, waarbij de bol was verwijderd en de aluminiumcylinder 
door den geelkoperen was vervangen ; verder waren de omstandig- 
b Toen de bol neergelaten werd om den draad te ontspannen, en met de vloei- 
bare lacht in aanraking kwam, bleek het dat deze heftig opbruischte, waaruit 
blijkt, dat de temperatuur van den bol reeds aanzienlijk boven die der vloeibare lucht 
was gestegen. Dit is zeker ook wel een reden, waarom T — Tq te klein uitviel. 
"} Dit is dus een weg tegenovergesteld aan diengene, welke in Meded.- N". 14S6 
(blz. 784) werd aangewezen. 
b Ann. d. Phys., (4), 22, 631, 1907. 
*) Dit is de equatoriale straal (zie IV, § 2) ; wegens de overwegende wrijving op 
de equatoriale deelen van den bol, zou bet niet juist zijn een gemiddelde te nemen 
tusschen de twee stralen. Een meer nauwkeurige behandeling van het vraagstuk, 
waarbij de zeer geringe afwijking van den bolvorm in aanmerking werd genomen, 
was hier zeker overbodig. 
