1792 
Scheikunde. — De Heer Schreinemakers biedt eene mededeeliiig 
aan over: mono- en divariante evenioicJiten.” IX. 
13. De riclttmg der kurven in het invariante punt. 
In de vorige mededeelingen hebben wij de P, J'-diagramtypen 
afgeleid, zonder de volume- en ejitropieveranderingen te kennen, 
die bij de reacties optreden. Kent men deze echter ook, dan kan 
men niet alleen het P, P-diagramtype vinden, maar ook het diagram 
zelf nl. de richting der kurven in het invariante punt. 
Wij weten dat alle reacties, die tusschen de phasen van een in- 
variant punt kunnen optreden, volkomen bepaald zijn door twee 
reacties. Kent men ook de volume- en entropieveranderingen, die 
bij deze reacties optreden, dan zijn deze veranderingen ook voor de 
andere reacties bekend. 
Zij een der reactievergelijkingen : 
l.F, + l.F, + . . . ^„+2P«+2 = 0 (1) 
Bij het verloop dezer reactie treedt eene volume- en eene entropie- 
verandering op; wij stellen de eerste door AP/, de tweede door 
Aip voor. Waar deze veranderingen ter sprake komen, schrijven wij 
ze achter de reactievergelijking en wel eerst de volume — en daarna 
de entropieverandering. Wij schrijven dns voor (1): 
-h . . . + Z„+2pn+2 = 0 LVi ; Lm . . . (2) 
Men kan hierin LV i en Lgi uitdrukken door; 
A F/ = -|- ^ 2^2 -p . . . IpVp P . . . ln-\-2 ««-1-2 • • • (3) 
Ll]i P . . . P Ipllp P . . . A-f2^in-l-2 • • • (4) 
Hierin stellen Vp en i]p het volume en de entropie van de eenheid 
van hoeveelheid eener phase Fp Voor. 
Als tweede reactievergelijking nemen wij: 
p . . . p m„_(_2 P-l-2 = 0 A V,n ; Lign ... (5) 
Leidt men uit (2) en (5) eene willekeurige andere reactie 
{KI, d m^F, p {Kk-Fm, \F,F--- = 0 KL P P A V,, ; KLvj p Liu ■ (6) 
•af, dan is de volumeverandering /vAF/p AFm en de entropie- 
verandering KLi^i-\- L^im- 
Geeft men K zulke waarde dat KI, p m, = 0, dan stelt (6) de 
reacties voor, die tusschen de phasen van het evenwicht (PJ kunnen 
optreden en de bij deze reactie behoorende volume- en entropie- 
verandering. Hieruit volgt: 
/'dP\_KLm p Lpm m,Li]i - l,Lmn 
KL F p A F« ~ m, L Vi l, L ■ 
( 6 ) 
