936 
uitsluitend berusten op tetanische verkorting der spieren (versmelting 
der enkelvoudige spinale musculomotorische verkortingsimpulsen) en 
ton us vermeerdering er geen deel aan hebben. Deze onderstelling 
laat het anatomische tonus-critericum van Boeke — de Boer ongerept, 
maar laat de vraag open, wat de creatinevermeerdering bij onther- 
seningsstijfte veroorzaakt. 
b. Het chemische tonuscriterium is juist, en men mag vermeer- 
dering van het creatine-gehalte in een spier als een uitdrukking van 
verhoogden tonus opvatten. De ontherseningsstijfte wordt dus in elk 
geval, ook bij weggenomen sympathicus, voor een deel door ver- 
meerderden tonus veroorzaakt. Deze onderstelling ontkent dus de 
juistheid van de leer van Boeke — de Boer, dat de tonusinnervatie, 
langs afzonderlijke sympathische baan zou geschieden. 
c. Ten slotte kan men de oplossing nog anders zoeken. Langelaan ’) 
heeft onlangs getracht de opvatting te verdedigen, dat het oude 
begrip „tonus” eigenlijk twee verschillende eigenschappen van de 
spier omvat. Hij onderscheidt een „contractielen tonus” en een 
„plastiscben tonus” en neemt aan, dat de eerste rechtstreeks van 
uit het ruggemerg langs de spinale motorische zenuwvezels onder- 
houden wordt, de tweede middellijk n.1. over het thoracaal-autonome, 
sympatische zenuwstelsel, in den zin van Boeke — de Boer. 
Men zou nu de bij de ontherseningsstijfte opgedane ervaring zóó 
kunnen duiden, dat deze uitsluitend op tetanisch versmolten enkel- 
voudige spierschokken plus spinalen contractilen tonus berust, en de 
plastische sympathische tonus er geen deel aan heeft 2 ). Neemt men 
nu nog aan, dat de creatinevermeerdering uitdrukking is van den 
„contractielen” en niet van den „plastischen tonus” dan redt deze 
formuleering schijnbaar zoowel het chemische als het anatomo-expe- 
rimenteele criterium en past alles netjes in een schema. 
Naar aanleiding van deze drie onderstellingen kunnen echter de 
volgende opmerkingen gemaakt worden. 
Graan wij allereerst na de verschillende tonische uitingen, welke 
tot heden onderzocht zijn geworden op haar innervatie en schei- 
kundige verschijnselen. De Boer heeft proefondervindelijk bewezen, 
dat onder invloed van de sympathische innervatie staan: de, als 
tonische spierverkorting opgevatte z.g. „neus” van Funke; Brond- 
geest’s tonus, en de lijk verstij ving. Van de tweede veratrinetop kon 
l ) Brain, 38, 275. 1915. 
3 ) Langelaan besluit aan het slot van zijn stuk (l. c.) andersom. Naar mij 
voorkomt wordt dit veroorzaakt door een niet geheel juiste waardeering der in de 
.literatuur vaststaande feiten. Men vergelijke hiervoor Dusser de Barenne 
(Pflüger Archiv. CLXVI, 145, Bonn, 1916). 
